Słońce, choć niezbędne do życia i syntezy witaminy D, niesie ze sobą również pewne zagrożenia dla naszej skóry. Promieniowanie UV, które dociera do powierzchni ziemi, dzieli się na dwa główne rodzaje: UVA i UVB. Zrozumienie różnic między nimi oraz ich wpływu na skórę jest istotne dla ochrony przed szkodliwymi skutkami promieniowania słonecznego. W tym artykule przyjrzymy się, czym są promienie UVA i UVB oraz jak wpływają na naszą skórę.
Spis Treści
UVA, UVB co to znaczy?
UVA i UVB to dwa rodzaje promieniowania ultrafioletowego, które różnią się długością fal i efektem, jaki wywierają na skórę. Promieniowanie UVA (320-400 nm) stanowi około 95% promieniowania ultrafioletowego docierającego do ziemi. Promieniowanie UVB (280-320 nm) stanowi pozostałe 5%. Oba typy promieniowania mają zdolność do przenikania przez atmosferę, choć różnią się głębokością, na którą wnikają w skórę oraz skutkami, jakie wywołują.
Promieniowanie UVA charakteryzuje się dłuższą falą, co pozwala mu przenikać głębiej w skórę, docierając do warstwy skóry właściwej. Jest odpowiedzialne za fotostarzenie, czyli przedwczesne starzenie się skóry, a także za powstawanie zmarszczek i utratę elastyczności skóry. Promieniowanie UVA przyczynia się również do powstawania przebarwień oraz uszkodzeń DNA komórek skóry, co zwiększa ryzyko rozwoju nowotworów skóry.
Promieniowanie UVB, z krótszą falą, działa głównie na powierzchni skóry, powodując jej rumień i oparzenia słoneczne. UVB jest głównym sprawcą uszkodzeń naskórka, co prowadzi do powstawania zmian przednowotworowych i nowotworowych, w tym czerniaka — najgroźniejszego raka skóry.
Czym się różni UVA od UVB?
Pomimo że zarówno UVA, jak i UVB są częścią spektrum promieniowania ultrafioletowego, różnią się znacznie pod względem działania na skórę oraz skutków długotrwałej ekspozycji.
Długość fali i głębokość penetracji: Jak już wspomniano, UVA ma dłuższą falę (320-400 nm) w porównaniu do UVB (280-320 nm). Dzięki temu UVA przenika głębiej w skórę, docierając do skóry właściwej, podczas gdy UVB działa głównie na naskórek.
Efekty natychmiastowe i długoterminowe: Promieniowanie UVB jest odpowiedzialne za natychmiastowe skutki ekspozycji na słońce, takie jak rumień i oparzenia słoneczne. UVA działa bardziej podstępnie, powodując długoterminowe uszkodzenia, takie jak fotostarzenie i zmiany nowotworowe.
Ryzyko nowotworowe: Oba typy promieniowania są związane z ryzykiem rozwoju nowotworów skóry, ale działają na różne sposoby. UVB powoduje bezpośrednie uszkodzenie DNA w komórkach skóry, co może prowadzić do mutacji i powstania nowotworów. UVA, z kolei, wywołuje stres oksydacyjny i uszkodzenia DNA pośrednio, poprzez tworzenie wolnych rodników.
Filtry UVA i UVB - ochrona przed promieniowaniem
Aby skutecznie chronić skórę przed szkodliwym działaniem promieniowania UVA i UVB, warto stosować filtry ochronne zawarte w kremach przeciwsłonecznych. Współczesne filtry UVA i UVB zapewniają szerokie spektrum ochrony, co oznacza, że chronią przed oboma rodzajami promieniowania. Ważnym aspektem jest także odpowiednie stosowanie produktów z filtrem, a więc ich regularne aplikowanie co 2-3 godziny oraz po każdym kontakcie z wodą.
W odniesieniu do ochrony przeciwsłonecznej warto wyjaśnić co to jest SPF? SPF, czyli Sun Protection Factor, to wskaźnik określający, jak skutecznie dany produkt chroni przed promieniowaniem UVB. SPF 30 oznacza, że produkt pozwala na 30-krotnie dłuższą ekspozycję na słońce bez ryzyka oparzeń w porównaniu do skóry niechronionej. Warto jednak pamiętać, że SPF nie mówi nam o ochronie przed UVA, dlatego ważne jest wybieranie produktów oznaczonych jako "broad spectrum" lub "szerokie spektrum", które chronią przed oboma typami promieniowania.
A zatem – czy opalanie jest zdrowe? Opalanie, zwłaszcza bez odpowiedniej ochrony, niesie ze sobą ryzyko poważnych uszkodzeń skóry. Chociaż słońce jest ważne dla syntezy witaminy D, nadmierna ekspozycja na promieniowanie UV zwiększa ryzyko przedwczesnego starzenia się skóry, powstawania przebarwień oraz rozwoju nowotworów skóry. Dlatego zaleca się umiarkowaną ekspozycję na słońce i stosowanie odpowiednich filtrów ochronnych. Warto także sięgać po naturalne kosmetyki do opalania.
Bibliografia:
2. https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/radiation-ultraviolet-(uv)
dr n. farm. Paulina Znajdek-Awiżeń Absolwentka Wydziału Farmacji Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu.
iZielnik.pl
Członek Sekcji Fitoterapii Polskiego Towarzystwa Lekarskiego. Prowadzi wykłady, kursy, szkolenia oraz warsztaty z zakresu leku roślinnego, towaroznawstwa zielarskiego oraz wykorzystania roślin w profilaktyce i leczeniu różnych dolegliwości. Wykładowca Instytutu Zielarstwa Polskiego i Terapii Naturalnych. Autorka i współautorka prac o charakterze naukowym i popularnonaukowym, opublikowanych w czasopismach krajowych i zagranicznych.
