Depresja jest powszechnym zaburzeniem psychicznym, które może mieć charakter długotrwały lub nawracający. Zwykle w dużym stopniu upośledza zdolność jednostki do funkcjonowania w codziennym życiu. Uznaje się ją za poważne schorzenie, które wymaga specjalistycznego traktowania. Poza syntetycznymi lekami przeciwdepresyjnymi bardzo ważnym elementem leczenia jest psychoterapia. Coraz większy nacisk kładzie się także na modyfikację diety oraz poprawę stanu jelit. W tym celu zaleca się stosowanie odpowiednich szczepów bakteryjnych. Dowiedz się jakie probiotyki na depresję mogą skutecznie wspomagać leczenie tego schorzenia.
Polecane probiotyki na depresję
Spis Treści
Probiotyk na depresję
Zgodnie z danymi Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) depresja jest już czwartą najpoważniejszą jednostką chorobową na świecie oraz jedną z częstszych przyczyn samobójstw. Szacuje się, że do 2030 roku stanie „na podium” wśród najczęściej diagnozowanych chorób na świecie. W Polsce zmaga się z nią blisko 4 miliony ludzi, a na całym świecie 350 milionów.
Pacjenci cierpiący na depresję odczuwają znaczne pogorszenie nastroju. Często towarzyszy im niepokój oraz zaburzenia poznawcze. Dolegliwości te związane są z zachwianiem równowagi biochemicznej w mózgu. Dlatego też większość leków przeciwdepresyjnych działa poprzez wpływ na neuroprekaźnictwo w mózgu, aby złagodzić te objawy. Badania ostatniej dekady ujawniły jednak rozległą, dwukierunkową sieć komunikacyjną między przewodem pokarmowym a ośrodkowym układem nerwowym, zwaną „osią jelito-mózg”. Postępy w tej dziedzinie powiązały zaburzenia psychiczne ze zmianami w mikrobiocie, co stało się potencjalnym celem dla nowych terapii mogących wspomagać leczenie depresji, w tym probiotykoterapii.
Istnieje sporo badań oceniających wpływ probiotyków na objawy depresji u ludzi. Przypomnijmy więc, czym są probiotyki? To żywe mikroorganizmy, wyselekcjonowane kultury bakterii lub drożdży, których podaż w odpowiedniej ilości pozytywnie oddziałuje na organizm ludzki. Właściwy skład mikrobioty kolonizującej jelita wpływa na całościowe funkcjonowanie organizmu, w tym prawidłowy przebieg procesów trawienia czy działanie układu immunologicznego. Z kolei zaburzenia w składzie i ilości „korzystnych” bakterii zasiedlających jelita mogą stać się początkiem licznych dolegliwości od stanów zapalnych, poprzez alergie, nietolerancje pokarmowe, obniżoną odporność aż po choroby nowotworowe, a nawet choroby psychiczne. Wpływ kondycji jelit na występowanie depresji jest intensywnie zgłębiany od ponad dekady i coraz częściej badania naukowe wskazują na tę zależność jako „brakujące ogniwo” w dotychczasowym rozumieniu depresji i jej przyczyn.
W jaki zatem sposób pożyteczne bakterie kolonizujące nasze jelita mogą oddziaływać na oś jelito-mózg? Postulowane są różne mechanizmy, m.in.: wytwarzanie przez mikrobiotę neuroprzekaźników, przez co może ona wpływać na funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego. Drugi możliwy mechanizm zakłada, że bakterie probiotyczne niwelują stany zapalne organizmu i zapobiegają powstawaniu tzw. „przeciekającego jelita”. Jak bowiem wiadomo tzw. „nieszczelne jelito” uznaje się za przyczynę wielu dolegliwości, w tym chorób z autoagresji, chorób układowych oraz alergii. Niektóre z badań dowodzą z kolei, że stany zapalne w obrębie jelit mogą potencjalnie sprzyjać rozwojowi depresji. Dlatego też coraz szerzej mówi się o stosowaniu psychobiotyków, czyli tych szczepów bakterii probiotycznych, które kolonizując jelita, w szczególny sposób oddziałują na oś mózgowo-jelitową.
Polecane probiotyki na depresję
Probiotyki w depresji - badania
Co konkretnie na temat probiotyków a depresji mówią badania naukowe? Przytoczmy kilka z nich.
Badania przeprowadzone na modelu zwierzęcym wykazały, że eksperymentalnie podwyższone reakcje osi podwzgórze-przysadka-nadnercza i depresja mogą zostać odwrócone u szczurów przez podanie określonych szczepów bakterii probiotycznych (m.in. Bifidobacterium infantis). Doświadczenia na zwierzętach potwierdziły, że stosowanie probiotyków może prowadzić do podniesienia w osoczu poziomu tryptofanu, przy jednoczesnym zmniejszeniu stężenia serotoniny w korze czołowej i metabolitów dopaminy w korze mózgowej, łagodząc w ten sposób objawy depresji. Co ciekawe, inne badanie przeprowadzone na myszach, wykazało, że zakłócenie ich mikrobiomu skłaniało zwierzęta do zachowywania się w sposób naśladujący ludzki lęk, depresję, a nawet autyzm.
Poza tym przeprowadzono także szereg prób klinicznych. W 2014 i 2015 roku dwa niezależne zespoły badawcze wykonały analizę kału osób cierpiących na depresję oraz zdrowych ochotników. W pierwszym z nich przeanalizowano próbki kału od 55 osób (37 chorych i 18 osób zdrowych). W drugim z kolei próbki do badania pobrano od 46 pacjentów z depresją oraz 30 zdrowych osób. Oba badania wykazały potencjalną korelację pomiędzy występowaniem depresji a składem mikrobioty, który u osób zdrowych był znacząco różny w porównaniu z grupą pacjentów chorujących na depresję. Na tej podstawie wskazano na potencjalną użyteczność probiotyków w leczeniu depresji.
Z kolei w podwójnie zaślepionym, kontrolowanym placebo i randomizowanym badaniu prowadzonym równolegle w dwóch grupach, zdrowi ochotnicy przyjmowali Lactobacillus helveticus R0052 i Bifidobacterium longum lub placebo przez 30 dni. Wyniki wykazały, że poziom stresu psychicznego, zmniejszył się u osób, które regularnie przyjmowały probiotyki.
Następne, niewielkie badanie z 2013 r. opublikowane w prestiżowym czasopiśmie Gastroenterology wykazało, że kobiety, które jadły jogurt z mieszanką określonych probiotyków dwa razy dziennie przez cztery tygodnie, były spokojniejsze, gdy były narażone na obrazy gniewnych i przerażonych twarzy w porównaniu z grupą kontrolną. Co ciekawe, badanie rezonansem magnetycznym (MRI) wykazało, że grupa badanych spożywających jogurty probiotyczne, prezentowała niższą aktywność w obszarze mózgu, który przetwarza wewnętrzne wrażenia ciała, m.in. te pochodzące z jelit.
Probiotyki na stres i depresję
Jakie probiotyki na depresję będą zatem najskuteczniejsze? Które szczepy bakteryjne mogą przynieść największe korzyści w łagodzeniu objawów schorzenia? Na podstawie dostępnej literatury można stwierdzić, że najbardziej pomocne dla zdrowia psychicznego są bakterie z rodzaju Lactobacillus i Bifidobacterium, m.in.:
- Lactobacillus helveticus Rosell-52,
- Lactobacillus plantarum 299v,
- Lactobacillus rhamnosus HN001,
- Bifidobacterium longum Rosell-175.
Wymienione szczepy bakterii odnaleźć można w wielu probiotykach rekomendowanych w leczeniu depresji. Należy jednak pamiętać, że na chwilę obecną nie ma jasnych dowodów na to, aby sam probiotyk mógł wyleczyć to schorzenie. Z pewnością jednak osoby obserwujące u siebie spadki nastroju (mogące w dłuższej konsekwencji prowadzić do depresji) powinny zażywać psychobiotyki, jako środki o działaniu zapobiegającym rozwojowi depresji. Z kolei w przypadku chorych poddawanych określonej terapii lekami przeciwdepresyjnymi, jak najbardziej wskazane jest uzupełnienie leczenia właśnie o odpowiednie probiotyki.
Korzyści ze stosowania „probiotyków na depresję” mogą odnieść także osoby w pełni zdrowie. W ich przypadku podaż odpowiednich bakterii probiotycznych, poprzez przywrócenie właściwego ekosystemu panującego w jelitach, może prowadzić do lepszego radzenia sobie ze stresem i łagodzenia jego objawów, w tym napięcia, złości lub agresji. Dlatego też zarówno stany nerwicowe, jak i przewlekły stres związany z codziennym funkcjonowaniem, zwłaszcza w dobie koronawirusa, są jak najbardziej wskazaniami do wdrożenia probiotykoterapii.
Aby uzyskać zauważalne efekty stosowania probiotyków należy przyjmować je odpowiednio długo, czyli przez minimum miesiąc, a często nawet dłużej. Zaleca się aby preparaty te zażywać w trakcie jedzenia lub bezpośrednio przed nim.
Warto także pamiętać, że istnieją doniesienia mówiące o istotnej roli diety i suplementacji w leczeniu depresji. Przydatne mogą okazać się np. suplementy na odgrzybienie organizmu i jego oczyszczenie. Jeśli zaś chodzi o dietę, jej modyfikacja powinna sprzyjać zdrowiu jelit. Dobrze aby jadłospis chorego na depresję obfitował w fermentowane produkty mleczne i kiszonki, które są naturalnymi źródłami probiotyków. Poza tym leczenie żywieniowe depresji powinno uwzględniać podaż niezbędnych składników, takich kwasy omega oraz witaminy z grupy B, w szczególności witaminę B6 i B12 oraz kwas foliowy. Niektórzy dietetycy zalecają ponadto stosowanie diety bezglutenowej i bezmlecznej.
Pamiętajmy także, że nasza codzienna dieta może karmić zamieszkujące w jelitach bakterie. Wiele produktów, jak chociażby szparagi, karczoch, czosnek czy cebula, z której w okresie zimowym tak chętnie sporządza się syrop cebulowy, zawierają prebiotyki, stanowiące pożywkę dla mikrobioty.
Na sam koniec należy podkreślić, że w przypadku przewlekle utrzymującego się obniżenia nastroju, spadku ogólnej aktywności życiowej, problemach ze snem, warto skonsultować się z lekarzem specjalistą. Nieleczona depresja może prowadzić do wielu poważnych konsekwencji i stanowi zagrożenie dla życia chorego.
Bibliografia:
- Huang R, Wang K, Hu J. Effect of Probiotics on Depression: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Nutrients 2016, 8(8), 483.
- Gules E i wsp. Jak mikrobiologia może wpływać na psychiatrię? Powiązania między florą bakteryjną jelit a zaburzeniami psychicznymi. Psychiatr. Pol. 2018; 52(6): 1023–1039.
- Rudzki L. Od jelit do depresji – rola zaburzeń ciągłości bariery jelitowej i następcza aktywacja układu immunologicznego w zapalnej hipotezie depresji. Neuropsychiatria i Neuropsychologia 2012;1-9.
- https://www.termedia.pl/poz/Polaczenie-suplementu-i-probiotyku-moze-lagodzic-objawy-depresji,39121.html
- https://www.researchgate.net/publication/47543461_Assessment_of_psychotropi-clike_properties_of_a_probiotic_fomulation_ Lactobacillus_helveticus_R0052_and_Bifidobacterium_longum_R0175_in_rats_and_human_subjects
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/labs/pmc/articles/PMC5652021/
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/labs/pmc/articles/PMC4662178/
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/labs/pmc/articles/PMC3839572/
- Enders G. Historia wewnętrzna. Jelita – najbardziej fascynujący organ naszego ciała. Wydawnictwo Feeria, 2015.
dr n. farm. Paulina Znajdek-Awiżeń Absolwentka Wydziału Farmacji Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu.
iZielnik.pl
Członek Sekcji Fitoterapii Polskiego Towarzystwa Lekarskiego. Prowadzi wykłady, kursy, szkolenia oraz warsztaty z zakresu leku roślinnego, towaroznawstwa zielarskiego oraz wykorzystania roślin w profilaktyce i leczeniu różnych dolegliwości. Wykładowca Instytutu Zielarstwa Polskiego i Terapii Naturalnych. Autorka i współautorka prac o charakterze naukowym i popularnonaukowym, opublikowanych w czasopismach krajowych i zagranicznych.
