-p.webp)
Pokrzywa zwyczajna (łac. Urtica dioica) to roślina powszechnie znana, można ją znaleźć w lasach, ogrodach, na polanach, a także w zaroślach. Pokrzywa zwyczajna posiada wyjątkowe właściwości. Roślina ta bogata jest w witaminy A, C, K2 oraz B, a także składniki mineralne, takie jak: magnez, żelazo czy też wapń. Biorąc pod uwagę tak korzystny jej skład – na co pomaga pokrzywa zwyczajna? Sprawdzamy!
Spis Treści
Jak wygląda i gdzie występuje pokrzywa zwyczajna?
Pokrzywa zwyczajna to popularna roślina na terenie Polski. Rośnie dziko, wręcz często zaliczana do chwastów. Jednak jej właściwości już od starożytności były znane medykom, a nawet korzystano z niej w celu ochrony przed złymi urokami! Jak rozpoznać pokrzywę? Jest to niski krzew mający do kilkudziesięciu centymetrów wzrostu. Łodygi i liście są porośnięte włoskami, które zawierają substancje drażniące (stąd „oparzenia” po zetknięciu z pokrzywą). Liście pokrzywy są dość szerokie, postrzępione.
Pokrzywa zwyczajna – właściwości:
Surowcem leczniczym pokrzywy są jej korzenie, liście oraz ziele. Pokrzywa zwyczajna działa moczopędnie i oczyszczająco, z tego jest najbardziej znana. Określa się ją jako akwaretyk, czyli roślinę-lek wzmagającą diurezę. Ponadto w pewnym stopniu uzupełnia jony żelaza u osób z ich niedoborem, wspomaga w cukrzycy normalizując glikemię, jest korzystna w schorzeniach reumatycznych a także trądziku młodzieńczym. Przy wykorzystaniu zewnętrznym pokrzywa zwyczajna wzmacnia włosy, przeciwdziała łupieżowi i łojotokowi skóry – zatem można stosować ją zarówno wewnętrznie, jak i zewnętrznie. Wspomniane względy sprawiają, że pokrzywa w kosmetyce, zwłaszcza w przypadku preparatów na włosy i skórę głowy, wiedzie prym spośród produktów ziołowych. Pomaga też przy stanach zapalnych jamy ustnej oraz bólach mięśni i stawów. Dodatkowo zastosowanie pokrzywy zwyczajnej obejmuje też świeży sok z pokrzywy zmieszany z miodem, który jest stosowany przy grypie, przeziębieniu oraz jako środek wzmacniający odporność. Czasami pokrzywę porównuje się w działaniu z bzem – koniecznie sprawdź właściwości czarnego bzu.
Jej właściwości ściśle wiążą się ze składnikami, jakie są zawarte w roślinie. A jest ona pełna związków biologicznie czynnych – zarówno jej korzenie, jak i ziele, liście i sok są w nie bardzo bogate. Do najważniejszych substancji charakteryzujących skład pokrzywy należą:
- Kwasy organiczne, w tym masłowy, kawowy, kumarowy, mrówkowy, bursztynowy i inne,
- Acetofenon,
- Acetylocholina,
- Alkaloidy,
- Aglutynina,
- Chlorofil,
- Cholina,
- Folacyna,
- Hustamina,
- Flawonoidy,
- Lektyny,
- Lignany,
- Serotonina,
- Sterole,
- Terpeny,
- Antocyjany, polifenole,
- Cukry,
- Witaminy, w tym C, K, z grupy B,
- Składniki mineralne, np. wapń, żelazo, magnez, krzem.
Pokrzywa zwyczajna – działanie lecznicze:
Działanie pokrzywy zwyczajnej można sprowadzić do najważniejszych punktów, które są następujące:
- Odtruwa organizm, wspomaga detoksykację, pobudzając pracę nerek czy wątroby,
- Funkcje silnie moczopędne, a więc sprawdzi się w terapii obrzęków, kamicy nerkowej, chorobach woreczka żółciowego,
- Pobudza procesy przemiany materii,
- Podnosi odporność organizmu jako źródło żelaza, krzemu, witaminy C,
- Łagodzenie objawów łagodnego przerostu gruczołu krokowego u panów.
Pokrzywa zwyczajna – zastosowanie:
Jak wspomniano, najważniejsze kierunki zastosowania pokrzywy zwyczajnej to:
- Odchudzanie,
- Rany,
- Owrzodzenia,
- Infekcje bakteryjne,
- Żołądek,
- Jelita,
- Anemia,
- Gruczoł krokowy,
- Nerki,
- Wątroba,
- Metabolizm.
Pokrzywa zwyczajna – dawkowanie:
Warto podkreślić, że pokrzywa zwyczajna ma swoje działanie tylko w okresie stosowania czyli podczas kuracji. Gdy przestaniemy ją spożywać, to szybko kończy się ten pozytywny efekt. Dawkowanie pokrzywy zwyczajnej zależy zwłaszcza od rodzaju produktu z pokrzywą, a także od celu stosowania. Jednak uśredniając zalecenia na podstawie badan, poleca się stosowanie kilkunastu mililitrów (15 ml) soku z pokrzywy 2-3 razy dziennie albo 2-3 napary z ziela pokrzywy w ciągu dnia.
Pokrzywa zwyczajna w ciąży
Nie zaleca się przyjmowania pokrzywy w ciąży i okresie karmienia piersią ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania w tym okresie. Każdorazowo taką chęć należy zgłosić lekarzowi prowadzącemu i skonsultować z nim decyzję oraz konieczność zastosowania pokrzywy zwyczajnej w ciąży/podczas karmienia.
Pokrzywa zwyczajna dla dzieci
Działanie pokrzywy zwyczajnej jest bardzo szerokie i z reguły przyczynia się do polepszenia stanu zdrowia. Jednak podawanie jej bardzo małym dzieciom, do drugiego roku życia, powinno być konsultowane ze specjalistą. Starsze dzieci mogą korzystać, zwłaszcza z soku z pokrzywy lub naparu z pokrzywy.
Pokrzywa zwyczajna – przeciwwskazania:
Nie zaleca się jednoczesnego stosowania z lekami przeciwcukrzycowymi, gdyż pokrzywa zwyczajna może dodatkowo zwiększać efekt hipoglikemizujący. Nie należy spożywać pokrzywy zbyt często (więcej, niż 2-3 razy dziennie), ponieważ może wzmagać usuwanie składników mineralnych z organizmu. Przeciwwskazania do stosowania pokrzywy obejmują też nowotwory, krwawienia, choroby układu rozrodczego.
Produkty zawierające pokrzywę należy stosować zgodnie z wymaganiami producenta i wytycznymi lekarza. Nie należy stosować ich po terminie ważności. Należy przechowywać w miejscu niedostępnym i niewidocznym dla dzieci, w odpowiedniej temperaturze i szczelnie zamkniętym opakowaniu. Przy stosowaniu należy zwrócić uwagę na datę ważności widniejącą na opakowaniu.
Pokrzywa zwyczajna - skutki uboczne:
Nadmierne spożycie pokrzywy w różnych preparatach i postaci naparu/nalewki, może przyczyniać się do niedoborów składników mineralnych i witamin. Jednocześnie, z uwagi na zawartość żelaza, przy diecie w nie bogatej, może prowadzić do jego nadmiaru w organizmie. Skutkiem nadużywania pokrzywy może być tez osłabienie wynikające z hipoglikemii (zbyt niskiego stężenia glukozy we krwi).
Pokrzywa zwyczajna – cena:
Cena pokrzywy zależy od konkretnego rodzaju preparatu, jednak z uwagi na szeroką dostępność surowca, nie jest on kosztowny. Herbata z pokrzywy to koszt kilku złotych, sok natomiast kosztuje kilkanaście złotych.
Bibliografia:
- Jakubczyk, Karolina & Janda, Katarzyna & Szkyrpan, Sylwia & Gutowska, Izabela & Wolska, Jolanta. (2016). POKRZYWA ZWYCZAJNA (URTICA DIOICA L.) – CHARAKTERYSTYKA BOTANICZNA, BIOCHEMICZNA I WŁAŚCIWOŚCI PROZDROWOTNE.
- Pieszak M. i wsp.: Właściwości lecznicze pokrzywy zwyczajnej (Urtica dioica L.). Borgis - Postępy Fitoterapii 4/2010, s. 199-204.
Żaneta Michalak Dietetyk, trener personalny, specjalista z zakresu ziołolecznictwa.
iZielnik.pl
Członkini Stowarzyszenia Spożywo (Kraków) oraz współpracownik Fundacji Kierunek Zdrowie (Poznań). Na co dzień zajmuje się pracą z pacjentami poradni Vitalife w Poznaniu oraz pisze artykuły z zakresu dietetyki, sportu i ziołolecznictwa na portale internetowe i dla czasopism.
