Citrus bergamia znana również jako „bergamotka”, to roślina należąca do rodziny Rutaceae, określanej jako połączenie gorzkiej pomarańczy i cytryny. Jest to endemiczna roślina występująca w regionie Kalabrii (Włochy). Owoce bergamotki są wykorzystywane przede wszystkim do ekstrakcji olejku eterycznego używanego w perfumach, kosmetykach, przemyśle spożywczym.
Polecane olejki bergamotowe (z bergamotki)
Spis Treści
Olejek bergamotowy - właściwości:
Główne składniki chemiczne tego preparatu to limonen i octan linalylu. Powszechnie stosowany w aromaterapii w celu poprawy nastroju i złagodzenia stresu. Olejek bergamotka ma również właściwości podobne do olejku grejpfrutowego, ponieważ jest antyseptyczny, przeciwskurczowy i przeciwbólowy (uśmierzający ból).
Wykorzystywany jest także w infekcjach skór i może również mieć pewne zastosowanie w przypadku wysokiego poziomu cholesterolu. Niektórzy praktykujący dodają olej bergamotowy do wody, aby użyć go jako toniku zdrowotnego, podczas gdy inni zalecają stosowanie go miejscowo.
Olejek bergamotowy - zastosowanie:
Specjaliści od aromaterapii uważają, że wdychanie olejku z bergamotki lub wchłanianie go przez skórę przekazuje sygnały do układu limbicznego, regionu mózgu, który reguluje emocje i wspomnienia. Może to wywołać efekty fizjologiczne takie jak obniżenie ciśnienia krwi, częstości akcji serca i oddychania. Naukowcy przypisali te efekty wzrostowi poziomu neuroprzekaźnika zwanego kwasem gamma-aminomasłowym (GABA), który organizm wytwarza w celu złagodzenia pobudliwości nerwów. Ponadto zauważono obniżenie biomarkerów stresu i gwałtowny spadek poziomu hormonu stresu.
Polecane olejki bergamotowe (z bergamotki)
Olejek bergamotowy może być również stosowany jako środek zmniejszający przekrwienie błony śluzowej nosa przy wdychaniu i jako środek przeciwbakteryjny przy nakładaniu na skórę. W medycynie alternatywnej uważa się, że leczy lub zapobiega szeregowi niezwiązanych ze sobą schorzeń, mi.in: depresji, zespołu chronicznego zmęczenia i bólu głowy.
Od dawna jest chwalony także ze względu na swoje działanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze, a niektórzy badacze sugerują, że nie tylko leczy infekcje skóry, ale także te atakujące usta i przewód pokarmowy. Na obecną chwile istnieje niewiele dowodów na poparcie takich twierdzeń.
Przegląd badań opublikowanych w 2019 roku wykazał, że niektóre związki w owocach bergamotki, zwane brutieridyną i melitydyną, wywierają silne działanie obniżające poziom całkowitego oraz „złego” cholesterolu LDL. Wymienione związki działają podobnie do statyn, ponieważ aktywują białka regulujące poziom cukru i tłuszczów we krwi - a mianowicie kinazę białkową aktywowaną przez AMP (AMPK).
Chociaż efekt nie jest wystarczająco silny, aby leczyć cukrzycę, może pomóc obniżyć poziom cholesterolu u niektórych osób. Co ciekawe, sok z pomarańczy bergamotki może być skuteczniejszy, ponieważ zawiera wyższe stężenia brutieridyny i melitydyny niż olej bergamotowy.
Olejek bergamotowy do herbaty
Olejek bergamotowy jest ogólnie uważany przez Amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków (FDA) za bezpieczny środek aromatyzujący do żywności. Wobec tego można go stosować jako dodatek herbaty, ale w niewielkich ilościach i sporadycznie. Nie zaleca się stosowania wewnętrznego olejku bergamotowego u dzieci. Dodając olejki eteryczne do jedzenia lub picia należy się kierować zasadą mniej znaczy więcej. Dlatego należy zacząć od małej kropli i stopniowo zwiększać ilość w miarę potrzeb. Jeśli olej jest szczególnie mocny, należy zanurzyć w nim wykałaczkę, a dopiero później w herbacie lub naczyniu. Dzięki temu smak oleju nie jest zbyt dominujący.
Olejek bergamotowy - przeciwwskazania:
Olejek eteryczny z bergamotki może u niektórych osób podrażniać skórę, zwłaszcza gdy nie jest rozcieńczany olejem nośnikowym oraz powodować alergiczne zapalenie skóry, którego objawy obejmują zaczerwienienie, pokrzywkę, uczucie gorąca na skórze, pojawienie się pęcherzy oraz ból. Dlatego przed użyciem warto przetestować go na małym obszarze skóry. Najlepiej pocierać obszar przedramienia olejkiem eterycznym wymieszanym z olejem jadalnym (np. słonecznikowym, migdałowym, z awokado). Jeśli w ciągu 24 godzin nie zauważy się żadnej reakcji alergicznej, użycie powinno być bezpieczne.
Stosowanie olejków eterycznych w dyfuzorze może mieć negatywny wpływ na dzieci, zwierzęta domowe lub kobiety w ciąży. Wyniki badan pokazują, że bergapten, związek znajdujący się w olejku bergamotowym, jest fototoksyczny. Niektóre leki, takie jak cyprofloksacyna, antybiotyk, również zwiększają wrażliwość na światło słoneczne, zwiększając działanie olejku bergamotowego. Oznacza to, że powoduje podrażnienie lub uszkodzenie skóry pod wpływem promieni słonecznych. Ponadto ten związek jest również szkodliwy w przypadku połknięcia. Nadmierne spożycie oleju może powodować nudności, bóle brzucha i niekorzystne skutki neurologiczne, w tym skurcze mięśni, drgawki i parestezje obwodowe (uczucie mrowienia w kończynach).
Ważne jest, aby przed użyciem sprawdzić interakcje olejku bergamotowego z innymi lekami. Jednym ze sposobów na to jest rozmowa z farmaceutą lub lekarzem na ten temat.
Olej z bergamotki - cena:
Olej z bargamotki można kupić w sklepach zielarskich i aptekach. Cena za 100 ml to ok. 50 zł. Osoby z wysoką wrażliwości na bergapten mogą zakupić oczyszczony olejek, bez tego związku.
Źródło:
- Navarra M, Mannucci C, Delbò M, Calapai G. Citrus bergamia essential oil: from basic research to clinical application. Front Pharmacol. 2015;6:36. Published 2015 Mar 2. doi:10.3389/fphar.2015.00036
mgr farm. Ewelina Drelich Absolwentka farmacji na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym.
iZielnik.pl
Jej pasją jest bezpieczeństwo stosowania produktów leczniczych, co jest tematem pracy doktorskiej na Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Autorka licznych tekstów edukacyjnych w pismach dla farmaceutów. Na blogu iZielnik.pl dzieli się wiedzą na temat właściwości leczniczych roślin i naturalnych substancji.
