Pocenie się to naturalny i ważny proces fizjologiczny, który pełni kluczową rolę w regulacji temperatury ciała. Choć nadmierna potliwość bywa krępująca i może wpływać na komfort życia, warto pamiętać, że sama w sobie jest objawem prawidłowego funkcjonowania organizmu.
W normalnych warunkach człowiek wydziela około 0,5 litra potu dziennie. Jednak w sytuacjach takich jak intensywny wysiłek fizyczny, wysoka temperatura czy gorączka, ilość potu może znacznie wzrosnąć. Gdy jednak nadmierne pocenie się występuje bez wyraźnego powodu – np. na dłoniach, stopach, plecach czy pod pachami – może to świadczyć o problemie zwanym nadpotliwością inaczej hiperhydrozą. Dlaczego dochodzi do nadmiernej ilości wydzielanego potu się? Jak temu zapobiegać?
Spis Treści
Nadmierna potliwość – przyczyny
Nadmierna potliwość może obniżać jakość naszego życia i stanowić wstydliwą przypadłością. Dotyczy ona około 1–3% populacji. Wśród najczęstszych przyczyn nadmiernego pocenia wymienia się: cukrzycę, nadczynność tarczycy czy zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej. Przyczyny dzielimy na pierwotne i wtórne.
-
Pierwotne - Genetyczne, emocjonalne lub środowiskowe: Nadmierna potliwość może być dziedziczna i objawiać się już najmłodszych lat. Hiperhydroza pierwotna obejmuje zazwyczaj wybrany obszar skóry: dłonie, stopy, pachwiny, okolicy intymne lub plecy.
-
Wtórne - występują podczas stosowania niektórych leków lub towarzyszy pewnym chorobom takim jak: Choroby endokrynologiczne: nadczynność tarczycy, cukrzyca, otyłość. Choroby neurologiczne: choroba Parkinsona, udar mózgu. Choroby nowotworowe: chłoniak, insulinoma. Infekcje: gorączka, gruźlica, HIV. Leki: tramadol, miejscowe glikokortykosteroidy, insulina. Stres i emocje: silne emocje, stres, nerwowość. Zaburzenia hormonalne: ciąża, menopauza. Niedobory witamin: witaminy D3 i witaminy z grupy B.
-
Inne - otyłość. nadużywania alkoholi, zaburzenia snu.
Nadmierna potliwość – objawy
Pot powstaje w gruczołach potowych. Wydzielają płyn, który zawiera wodę, elektrolity i produkty z przemiany materii. Mają dwa rodzaje: ekrynowe i apokrynowe. Gruczoły ekrynowe, rozsiane są po ciele. Odpowiadają za termoregulację. Gruczoły apokrynowe, znajdujące się m.in w pachach i obok narządów płciowych. Odpowiadają za zapach potu. Zapach potu powstaje poprzez rozkład bakterii na skórze, które wydzielają tłustą substancję. Może on świadczyć o różnych czynnikach, takich jak higiena, dieta, niektóre choroby, czy problemy hormonalne. Jeżeli nasz zapach wzbudza nas niepewność, warto zgłosić się do lekarza, aby zostały zlecone odpowiednie badania.
Nadmierna potliwość – leczenie
Najczęstszym sposobem na intensywne pocenie, jest użycie produktów do codziennej higieny antyperspirantów lub dezodorantów. Nakładać je należy tylko pod pachami. Blokery potu, które zawierają wyższe stężenia soli glinu można spotkać w postaci kremów, płynów, zasypek czy w formie roll-on. Ten rodzaj pielęgnacji można stosować również na inne partię ciała. Blokowanie gruczołów, zwłaszcza gruczołów potowych, to proces, w którym zatyka się ich ujścia. Preparaty z solami glinu należy stosować według zaleceń producenta. Na początku należy stosować preparaty codziennie, później co drugi dzień, a w dalszej kolejności do 3 razy w tygodniu.
W przypadku, kiedy Hiperhydroza dotyczy takich partii ciała jak dłonie czy stopy, możemy zainteresować się zabiegiem o nazwie Jonoforeza. Jest to zabieg, który polega na wprowadzaniu do tkanek jonów za pomocą stałego lub pulsującego prądu przez skórę. Dzięki temu zabiegowi, można osiągnąć korzystne efekty.
Toksyna botulinowa (botoks) na potliwość to zabieg, który skutecznie zmniejsza produkcję potu. Polega on na blokowaniu sygnałów nerwowych. W trakcie zabiegu podaje się botoks w wybrane miejsce, gdzie występuje nadmierne pocenie (np. pachy, dłonie, stopy).
Leczenie nadpotliwości laserem najczęściej dotyczy dołów pachowych. Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym i polega na laserowym usuwaniu gruczołów potowych, które ulegają zniszczeniu pod wpływem ciepła.
W ciężkich przypadkach może być konieczne leczenie chirurgiczne. Sympatektomia polega na przecięciu wybranych nerwów układu współczulnego, które kontrolują gruczoły potowe w określonych częściach ciała. Najczęściej stosowana jest w przypadku potliwości dłoni i pach.
Leki antycholinergiczne stosowane są w przypadku leczenia nadmiernego wydzielania potu. Działają poprzez hamowanie pracy gruczołów. Przykładami takich leków są bromek propanteliny, glikopirolan, oksybutynina i benzatropina. Mogą wywoływać działania niepożądane, dlatego ich stosowanie powinno być skonsultowane z lekarzem.
Suplementacja również może wpływać na zmniejszenie wydzielania potu. Warto skupić się na witaminie B oraz D3.
Sprawdź: Dezodoranty, nie zawierające aluminium
Domowe sposoby na pocenie
-
Codzienna higiena i odpowiedni ubiór
Regularna higiena ciała to podstawa w walce z nadmiernym poceniem się. Prysznic dwa razy dziennie, szczególnie rano i wieczorem, pomoże ograniczyć rozwój bakterii odpowiedzialnych za nieprzyjemny zapach potu. Odzież również ma wpływ na wspomniany problem. Stosowanie naturalnych, oddychających materiałów, takich jak bawełna, len, wełna merino lub wiskoza bambusowa powodują, że nasze ciało oddycha, nie zatrzymują wilgoci, tak jak syntetyczne materiały.
-
Zioła na potliwość
Zioła to doskonały sposób na wsparcie organizmu od wewnątrz. Najskuteczniejsze zioła na nadmierną potliwość to: szałwia lekarska – działa ściągająco i ogranicza wydzielanie potu, rumianek i melisa – działają kojąco na układ nerwowy, rozmaryn, tymianek, pokrzywa, skrzyp polny – wspomagają detoksykację i poprawiają pracę gruczołów potowych.
-
Dieta wspierająca walkę z potem
Wprowadzenie do diety odpowiednich produktów także może pomóc z wstydliwym problemem. Pomidory i szparagi zawierają witaminy i składniki mineralne, które wspomagają gospodarkę wodno-elektrolitową organizmu, co przekłada się na mniejsze wydzielanie potu. Pokarmy takie jak migdały, mleko, banany, białka serwatkowe oraz owoce i warzywa, takie jak zielone warzywa liściaste, arbuz i winogrona, również mogą wspomóc. Natomiast powinniśmy unikać potrawy z dodatkiem cebuli, czosnku, imbiru, chili, kminu, pieprzu czy cynamonu.
-
Ocet jabłkowy
Ocet jabłkowy działa antybakteryjnie i regulująco. Można go stosować zewnętrznie – wystarczy wacikiem przetrzeć nim pachy, stopy lub dłonie po wieczornej higienie i pielęgnacji. Możesz również pić rozcieńczony ocet jabłkowy (łyżka na szklankę wody) codziennie rano.
-
Mydło z nanosrebrem
W walce z nadmierną produkcją potu mogą pomóc specjalne mydła z nanosrebrem. Mają one właściwości łagodzące i zwężające pory. Zmniejszają odczucie przetłuszczania się ciała.
-
Kąpiele stóp z solą Epsom
Kąpiele z solą Epsom mogą pomóc w łagodzeniu bólu, redukcji obrzęków i zmiękczaniu skóry. Sól Epsom, czyli siarczan magnezu, stosowana w kąpielach stóp może również wpływać na zmniejszenie aktywności gruczołów potowych
-
Relaks i odpoczynek
Warto w codziennym biegu, znaleźć chwile na odpoczynek. Stres i napięcie emocjonalne mogą wprowadzić nasz organizm do aktywacji układu współczulnego, który zwiększa produkcję potu. Relaksacja, poprzez techniki takie jak medytacja, głębokie oddychanie czy joga, mogą zapobiec nadmiernemu poceniu się.
Bibliografia:
Nowicki, R. (red.). (2019). Dermatologia. Repetytorium. Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
Lange, D. (2022). Nadpotliwość – przyczyny, objawy i leczenie. Medycyna Praktyczna – Dermatologia. Pozyskano z: https://dermatologia.mp.pl/
Polskie Towarzystwo Dermatologiczne. (2023). Hiperhydroza – rozpoznanie i metody leczenia. Pozyskano z: https://ptderm.pl
Technik Farmaceutyczny Aleksandra Gotlib - Absolwentka Akademickiej Policealnej Szkoły Medycznej w Białymstoku
iZielnik.pl
Z zawodu Technik Farmaceutyczny z pasją do zdrowia i naturalnych metod leczenia. Ukończyła specjalistyczny kurs ziołolecznictwa, który pogłębił wiedzę na temat roślin leczniczych. Ma kilkuletnie doświadczenie z klientami, które obejmuje zarówno fachowy dobór preparatów, jak i indywidualne podejście do potrzeb. Dodatkowo rozpoczęła swoją przygodę z marketingiem. Tworzy treści i rekomendacje, które pomagają trafiać do właściwych odbiorców, promując produkty wspierające zdrowie i dobre samopoczucie.
