Choć nadczynność tarczycy nie jest diagnozowana tak często jak niedoczynność, schorzenie to równie bardzo wpływa na ogólne pogorszenie samopoczucia i występowanie szeregu dokuczliwych symptomów. Wymaga także leczenia. Sprawdźmy, jakie są przyczyny i objawy nadczynności tarczycy. Kiedy należy zgłosić się do lekarza?
Polecane zioła na tarczycę
Spis Treści
Nadczynność tarczycy co to
Na wstępie odpowiedzmy na pytanie: co to nadczynność tarczycy. Schorzenie, jak sama nazwa wskazuje, dotyczy jednego z gruczołów dokrewnych. O nadczynności tarczycy mówimy wówczas, gdy dochodzi do zwiększonej produkcji hormonów tarczycowych, nieadekwatnie do potrzeb organizmu (odwrotna sytuacja występuje w niedoczynności tarczycy).
Ponieważ hormony produkowane przez gruczoł tarczowy kontrolują sposób, w jaki organizm wykorzystuje energię, wpływają na wiele istotnych dla prawidłowej pracy ustroju procesów. Gdy natomiast występuje nadczynność tarczycy, wiele reakcji „przyspiesza”, co powoduje występowanie dokuczliwych objawów.
Nadczynność tarczycy - przyczyny
Choć przyczyny rozwoju nadczynności tarczycy mogą być różne, do najczęstszych należą:
- choroba Gravesa-Basedowa, choroba autoimmunologiczna, w przebiegu której układ odpornościowy atakuje tarczycę i powoduje, że wytwarza ona zbyt dużo hormonów;
- guzki tarczycy, które zwykle są łagodne, ale mogą stać się nadaktywne i powodować nadmierną produkcję hormonów tarczycy;
- podostre zapalenie tarczycy związane z przebytą infekcją wirusową;
- zbyt duże dawki leków na niedoczynność tarczycy;
- niezłośliwy guz przysadki mózgowej (w rzadkich przypadkach).
Kto jest narażony na nadczynność tarczycy?
Nadczynność tarczycy występuje częściej u kobiet i osób w wieku powyżej 60 lat. Prawdopodobieństwo zachorowania na tę dolegliwość mogą zwiększać także następujące czynniki:
- występowanie chorób tarczycy w rodzinie;
- występowanie dodatkowych obciążeń zdrowotnych, jak np.:
- niedokrwistość złośliwa (stan spowodowany niedoborem witaminy B12);
- cukrzyca typu 1 lub typu 2;
- pierwotna niedoczynność kory nadnerczy lub inne zaburzenia hormonalne;
- przyjmowanie zbyt dużych ilości pokarmów bogatych w jod (np. wodorosty);
- nadmierna suplementacja jodu;
- palenie papierosów.
Zdarza się także występowanie nadczynności tarczycy po porodzie, zwłaszcza jeśli miał on miejsce w przeciągu ostatnich 6 miesięcy.
Wyróżnia się ponadto subkliniczną nadczynność tarczycy, która określana jest także mianem utajonej, ponieważ nie daje żadnych objawów lub mają one charakter słabo nasilony.
Polecane suplementy na tarczycę
Nadczynność tarczycy objawy
Objawy nadczynności tarczycy mogą się różnić w zależności od danej osoby. Najczęściej jednak obejmują:
- utratę masy ciała, pomimo zwiększonego apetytu;
- szybkie lub nieregularne bicie serca;
- nerwowość, drażliwość, problemy ze snem, ogólne zmęczenie;
- drżenie rąk, osłabienie mięśni;
- pocenie się lub problemy z tolerancją na ciepło;
- częste wypróżnienia;
- występowanie wola tarczycowego.
U osób starszych nadczynność tarczycy jest niekiedy mylona z depresją lub demencją. Seniorzy mogą też prezentować mniej typowe niż dla osób młodszych objawy, jak np. utrata apetytu.
W przypadku pojawienia się wymienionych wyżej symptomów, należy jak najszybciej zgłosić się do lekarza. Nieleczona nadczynność tarczycy może bowiem skutkować poważnymi konsekwencjami, jak np. choroby serca, osteoporoza, problemy z płodnością, powikłania ciąży (np. niska masa urodzeniowa, poród przedwczesny, poronienie).
Warto wspomnieć, że jeśli schorzenie ma związek z chorobą Graves-Basedova, najczęściej obserwowane są charakterystyczne zmiany w twarzy. Nadczynność tarczycy objawia się wówczas także występowaniem wytrzeszczu oczu oraz zaczerwienieniem powiek i spojówek.
Jakie badanie na nadczynność tarczycy?
Efektywne leczenie nadczynności tarczycy musi być poprzedzone szczegółową diagnostyką. W tym celu najlepiej udać się do lekarza chorób wewnętrznych, specjalizującego się w endokrynologii. Przeprowadzi on szczegółowy wywiad lekarski, wykona badania obrazowe (USG tarczycy), a także zleci szereg badań laboratoryjnych. Najważniejsze badania krwi w nadczynności tarczycy to:
- oznaczanie poziomu hormonu tyreotropowego (TSH)
- oznaczanie poziomu hormonów tarczycy – trójjodotyroniny (FT3) oraz tyroksyny (FT4);
- oznaczanie poziomu przeciwciał tarczycowych (m.in. Anty TG, Anty TPO, TRAb).
Zdarza się ponadto, że specjalista zleca także:
- ogólne badanie krwi – morfologię;
- oznaczanie poziomu witaminy D i witaminy B12.
Nadczynność tarczycy leczenie
Leczenie nadczynności tarczycy może przebiegać na kilka różnych sposobów. Każda z metod posiada określone wady i zalety, dlatego o jej doborze musi zdecydować lekarz, uwzględniając konkretny przypadek pacjenta. To jak długo leczy się nadczynność tarczycy również w dużej mierze zależy od wybranego rodzaju terapii.
Praktykowane metody leczenia to:
- stosowanie leków przeciwtarczycowych (tyreostatyków), np. tiamazolu, które ograniczają produkcję hormonów przez gruczoł tarczowy (widoczne działanie pojawia się po ok. 2-4 tygodniach od rozpoczęcia terapii); często łączy się je z lekami beta-adrenolitycznymi, np. propranololem, które ograniczają występowanie objawów typowych dla nadczynności tarczycy, jak np. przyspieszona praca serca, drżenie mięśni, nadmierna nerwowość;
- terapia jodem promieniotwórczym (131I) – polega na jednorazowym doustnym przyjęciu radioaktywnego jodu, w wyniku czego dochodzi do stopniowego, nieodwracalnego uszkodzenia komórek tarczycy odpowiadających za wychwytywanie jodu z krwi; na pełny efekt terapii należy poczekać kilka miesięcy;
- leczenie operacyjne - operacja usunięcia części lub większości tarczycy jest wykonywana w przypadku stwierdzenia nowotworu. Jest to także opcja wykorzystywana w przypadku pacjentów z dużym, uciskającym wolem tarczycowym, które utrudnia codzienne funkcjonowanie.
Jak leczyć nadczynność tarczycy domowymi sposobami?
Leczenie naturalne nadczynności tarczycy to temat, który budzi spore zainteresowanie. Choć domowe sposoby mogą być pomocne, niewiele można powiedzieć odnośnie ich skuteczności, z powodu braku badań.
Pomocne zioła na tarczycę w przypadku nadczynności, to np. karbieniec pospolity (łac. Lycopus europaeus), który może obniżać poziom hormonów tarczycy we krwi. Najprawdopodobniej ma to związek z hamowaniem wydzielania przez przysadkę hormonu tyreotropowego (TSH). Należy jednak podkreślić, że naturalne suplementy na tarczycę, które można nabyć na rynku bez recepty nie powinny być przyjmowane bez konsultacji z lekarzem, zwłaszcza jeśli pacjent zażywa na stałe leki.
Jeśli zastanawiasz się jakie suplementy na tarczycę możesz zażywać przy nadczynności, pamiętaj aby absolutnie nie sięgać po preparaty jodu, jak np. kelp!
Czy nadczynność tarczycy można wyleczyć?
Czy można całkowicie wyleczyć nadczynność tarczycy? Odpowiedź na to pytanie nie jest prosta. Wiele bowiem zależy od przyczyny występowania dolegliwości. Jeśli jest nią np. zespół Graves-Basedova czas leczenia zwykle jest dość długi i trwa nawet kilka lat.
W przypadku zastosowania terapii z jodem promieniotwórczym dość częstym efektem leczenia jest niedoczynność tarczycy, co z kolei wymaga od chorego przyjmowania syntetycznych hormonów tarczycy już na stałe.
Po zakończeniu leczenia należy pamiętać o regularnych badaniach kontrolnych, w szczególności oznaczaniu stężenia hormonów tarczycy we krwi oraz USG. Warto także zadbać o właściwie dobraną do stanu zdrowia dietę. W jej skomponowaniu pomóc może doświadczony dietetyk kliniczny, który m.in. wskaże jakie produkty powinno się ograniczać.
Bibliografia:
- De Leo S, Lee SY, Braverman LE. Lancet. 2016 Aug 27;388(10047):906-918. doi: 10.1016/S0140-6736(16)00278-6. Epub 2016 Mar 30. PMID: 27038492; PMCID: PMC5014602.
- Łącka K, Czyżyk A. Leczenie nadczynności tarczycy. Farmacja Współczesna 2008; 1: 69-78.
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537053/ (data wejścia: 24.01.2023).
- https://medlineplus.gov/hyperthyroidism.html (data wejścia: 24.01.2023).
dr n. farm. Paulina Znajdek-Awiżeń Absolwentka Wydziału Farmacji Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu.
iZielnik.pl
Członek Sekcji Fitoterapii Polskiego Towarzystwa Lekarskiego. Prowadzi wykłady, kursy, szkolenia oraz warsztaty z zakresu leku roślinnego, towaroznawstwa zielarskiego oraz wykorzystania roślin w profilaktyce i leczeniu różnych dolegliwości. Wykładowca Instytutu Zielarstwa Polskiego i Terapii Naturalnych. Autorka i współautorka prac o charakterze naukowym i popularnonaukowym, opublikowanych w czasopismach krajowych i zagranicznych.
