Matcha - co to jest i jakie ma właściwości? 06.04.2022

Spis Treści

Co to jest matcha?

Choć matcha pochodzi z Chin, od ponad 800 lat jest ważnym elementem japońskiej kultury, z którą w głównej mierze jest kojarzona. Uznaje się, że to właśnie Japończycy, do których trafiła dzięki buddyjskim mnichom, udoskonalili proces jej uprawy. Matcha zasłynęła w Kraju Kwitnącej Wiśni dzięki sztuce ceremonialnego przyrządzania herbaty, zwanego „chanoyu”. Wykorzystuje się ją również szeroko jako dodatek do różnych potraw. Odpowiedzmy zatem na pytanie co to jest matcha?

To nic innego jak sproszkowana zielona herbata (Camellia sinensis). Uprawiana jest  jednak nieco inaczej niż normalnie. Na około miesiąc przed zbiorem, krzewy herbaciane przeznaczone na matchę chroni się przed dostępem światła. Proces ten pozwala na uzyskanie unikalnego składu surowca. W porównaniu z tradycyjną zieloną herbatą, matcha bogatsza jest w antyoksydanty. Zawiera m.in. większe ilości kofeiny i L-teaniny.

Zielona herbata matcha po uprzednim usunięciu łodyg i żyłek, poddawana jest mieleniu na drobny jasnozielony proszek. Pijąc go spożywamy całe liście zielonej herbaty. Dzięki temu nasz organizm otrzymuje wszystkie składniki w niej zawarte, w tym: aminokwasy, błonnik, minerały, witaminy i liczne przeciwutleniacze. Wykazano, że w przypadku tradycyjnie parzonej herbaty jedynie do 20% z tych substancji jest wchłanianych przez organizm.

Polecana herbata matcha

Matcha - właściwości

Właściwości matcha są zbliżone do tych, które prezentuje zielona herbata. Jednak dzięki wyższej koncentracji antyoksydantów jej wpływ na funkcjonowanie organizmu jest zdecydowanie silniejszy. Badania dowodzą, że efekt przeciwutleniający, jaki wywiera matcha jest najwyższy spośród wszystkich dostępnych herbat. Główne związki aktywne w niej obecne to polifenole, m.in. katechiny, w tym galusan epigallokatechiny (EGCG), w przypadku którego wykazano liczne korzyści prozdrowotne. Udowodniono, że działa on silnie przeciwzapalnie oraz przeciwnowotworowo, a efekt przeciwutleniający jaki wywiera jest blisko 100 raz wyższy niż w przypadku witaminy C! Podkreśla się ponadto niezwykle korzystny wpływ EGCG w profilaktyce chorób układu sercowo-naczyniowego, m.in. w zapobieganiu miażdżycy.

Podobnie jak zielona kawa, tak i matcha może wspomagać proces odchudzania, ponieważ stymuluje procesy metaboliczne, a także reguluje poziom cukru we krwi. Poza tym ma też niezwykle pozytywny wpływ na układ nerwowy. Związane jest to z wysoką zawartością aminokwasu o nazwie L-teanina. Wykazano, że związek ten może pobudzać fale alfa w mózgu, towarzyszące odczuwaniu głębokiej relaksacji i ogólnego dobrego samopoczucia.

Także dzięki zawartości L-teaniny, matcha w proszku znacząco poprawia funkcje poznawcze. Przeprowadzone w 2017 roku badanie wykazało, że spożywanie ok. 200 mg L-teaniny wpływa korzystnie na koncentrację i zachowanie uwagi, zwłaszcza jeśli połączy się ją z kofeiną. Co więcej, wiele badań wskazuje, że zielona herbata może poprawiać nastrój. Działanie matchy w tym zakresie jest najprawdopodobniej wynikiem utrzymywania właściwego poziomu serotoniny oraz dopaminy, które odgrywają kluczową rolę jeśli chodzi o samopoczucie, motywację do działania czy prawidłowy sen. Wskazuje się ponadto na silne właściwości oczyszczające matchy, co oczywiście bezpośrednio związane jest z jej silnymi właściwościami przeciwutleniającymi.

Matcha - skutki uboczne

Choć zasadniczo matcha, podobnie jak tradycyjnie parzona zielona herbata, uznawana jest za bezpieczną, spożywanie jej w nadmiernych ilościach może powodować pewne skutki uboczne. Należą do nich: zaburzenia ze stronnych przewodu pokarmowego (bóle brzucha, biegunka), a także bóle głowy, nadmierne pobudzenie oraz rozdrażnienie.

Przeciwskazaniem do stosowania matcha herbata jest okres ciąży. Z pewną dozą ostrożności powinny podejść do niej także osoby cierpiące z powodu anemii. Kluczowe jest w tym przypadku zachowanie odpowiedniego odstępu pomiędzy posiłkiem (najlepiej 1-2 godziny) a wypiciem szklanki matchy, ponieważ, podobnie jak zwykła zielona herbata, może zaburzać przyswajanie żelaza.

Jak smakuje matcha?

Jeśli matcha jest dobrej jakości jak np. moya matcha codzienna - organiczna herbata lub moya matcha tradycyjna - organiczna herbata zielona, jej smak będzie intensywny, delikatnie cierpki, ale też z pewną dozą słodyczy. Wiele osób określa go jako „morski”, co z pewnością jest wynikiem dużej zawartości chlorofilu, występującego także w algach. Oczywiście to, jaki smak ma matcha w dużym stopniu uzależnione jest od konkretnego produktu.

Matcha - jak przygotować?

Jeśli zastanawiasz się jak zrobić matcha, możesz skorzystać z poniższego przepisu. Przygotowanie nie jest trudne, czasochłonne i nie wymaga specjalnych umiejętności. Przed przystąpieniem do zaparzania, można przesiać matchę przez sitko, choć nie jest to wymagane. Wystarczy rozbić ewentualne grudki łyżeczką.

Odmierzoną ilość (ok. 1 łyżeczki) zalej niewielką ilością wody w temperaturze ok. 80 stopni Celsjusza i mieszaj w szybkim tempie łyżeczką lub spieniaczem do mleka. Następnie dolej resztę wody (ok. 150 ml). Możesz również skorzystać ze specjalnych zestawów do przyrządzania matchy.  

Warto dodać, że matchę można podawać na wiele sposobów. Najczęściej spotkać ją można w połączeniu ze spienionym mlekiem. Z kolei do osłody wykorzystuje się zwykle miód, brązowy cukier lub np. syrop klonowy.

Z pewnością wiele osób zadaje sobie pytanie ile kalorii ma matcha. Oczywiście niewiele! Łyżeczka produktu dostarcza zaledwie około 6 kcal. Wartość ta odnosi się jednak do napoju przygotowanego bez dodatku mleka oraz miodu lub cukru.

Bibliografia:

1. https://www.researchgate.net/publication/347974130_molecules_Health_Benefits_and_Chemical_Composition_of_Matcha
   _Green_Tea_A_Review
2. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0006291X21003594
3. https://www.mdpi.com/2076-3417/11/11/5087/htm