-p.webp)
Łupież pstry to dolegliwość skórna, która może wpływać na jakość życia pacjentów ze względu na swoje kosmetyczne objawy. Jest to łagodna, lecz przewlekła choroba skóry wywołana przez grzyby drożdżopodobne z rodzaju Malassezia spp. Chociaż łupież pstry nie jest zakaźny, jego objawy mogą być trudne do zaakceptowania dla dotkniętych nim osób, szczególnie gdy pojawiają się na widocznych obszarach skóry. Skąd się bierze łupież pstry, jak go leczyć i na co zwrócić uwagę w trakcie terapii? Podpowiadamy w poniższym artykule.
Spis Treści
Co to jest łupież pstry?
Łupież pstry, znany także jako pityriasis versicolor, jest łagodną, przewlekłą chorobą skóry, spowodowaną infekcją grzybami drożdżopodobnymi z rodzaju Malassezia spp. Klinicznie manifestuje się obecnością owalnych ognisk złuszczającej się skóry o jasnobrunatnym kolorze lub plam odbarwieniowych. Zmiany te najczęściej pojawiają się na górnych częściach tułowia, czasem także na szyi i brzuchu, natomiast części dystalne skóry zazwyczaj pozostają wolne od objawów chorobowych.
Choroba występuje na całym świecie, częściej jednak w obszarach tropikalnych. Dotyka osoby obu płci i w różnym wieku, chociaż częstsza jest u nastolatków i młodych dorosłych. Pomimo że nie wykazano bezpośredniego związku między łupieżem pstrym a innymi schorzeniami, takimi jak AIDS, zaobserwowano, że częściej chorują na niego pacjenci z idiopatyczną lub jatrogenną postacią zespołu Cushinga.
Łupież pstry – przyczyny
Przyczyny łupieżu pstrego można podzielić na bezpośrednie, związane z namnażaniem się drożdżopodobnych grzybów Malassezia, oraz czynniki ryzyka, które sprzyjają temu procesowi. Bezpośrednią przyczyną rozwoju łupieżu pstrego są właśnie drożdżopodobne grzyby Malassezia, które stanowią naturalny element mikrobiomu skóry. Ich patologiczne, niekontrolowane namnażanie się prowadzi do wystąpienia objawów tej choroby. Dodatkowo ich rozwojowi sprzyjają różne czynniki, w tym warunki klimatyczne, takie jak wysoka temperatura i duża wilgotność powietrza, które są wręcz znakomite dla wzrostu grzybów i drożdżaków czy nadmierne pocenie się oraz hiperaktywność gruczołów łojowych.
Oprócz bezpośrednich przyczyn istnieją również czynniki ryzyka, które zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia łupieżu pstrego, wśród nich wymienia się:
• Długotrwała antybiotykoterapia, która może zakłócać naturalną równowagę mikroflory skórnej, umożliwiając namnażanie się grzybów.
• Przewlekłe leczenie sterydami, które może osłabić odporność skóry, ułatwiając infekcję grzybami.
• Dieta uboga w cynk, selen oraz witaminy A, E i z grupy B, ponieważ niedobory tych składników mogą wpłynąć na stan skóry i jej zdolność do walki z infekcjami.
• Stosowanie leków immunosupresyjnych, które dodatkowo osłabiają naturalną obronę organizmu przed infekcjami, w tym infekcjami grzybiczymi.
Łupież pstry – objawy
Wyjaśnijmy zatem, jak wygląda łupież pstry. Okazuje się bowiem, że ma on niewiele wspólnego z łupieżem owłosionej skóry głowy, który kojarzony jest powszechnie z osypywaniem się drobnych, białych płatków. Łupież pstry charakteryzuje się dobrze odgraniczonymi plamami o czerwonawo-brunatnym kolorze, które początkowo łuszczą się nieznacznie. Najczęściej występują na górnej części tułowia, ale mogą także rozprzestrzeniać się na szyję i skórę brzucha.
Zmiany mają tendencję do łączenia się, tworząc rozległe ogniska przyczyniające się do przebarwień, które utrzymują się nawet do kilku tygodni po przeleczeniu chorego. Czasami może towarzyszyć im lekki świąd. Rzadziej mogą występować w innych obszarach, takich jak doły pachowe, pachwiny, uda, okolice narządów płciowych, a sporadycznie także na przedramionach i grzbietach rąk. Łupież pstry ma charakter przewlekły, co oznacza, że zmiany mogą utrzymywać się przez długi czas.
Łupież pstry – leczenie
Leczenie łupieżu pstrego opiera się głównie na miejscowej terapii przeciwgrzybiczej. Zazwyczaj stosuje się leki z grupy azoli przez okres 2–3 tygodni. Szczególnie popularny jest ketokonazol, który znajduje zastosowanie w postaci szamponu. Jest on nakładany na tułów oraz skórę owłosioną głowy i zmywany po kilku minutach. Standardowo stosuje się go przez 5 dni z rzędu, a następnie jedną aplikację tygodniowo przez kilka miesięcy.
Badania wskazują również na skuteczność kremów zawierających 1% terbinafiny oraz miejscowych preparatów zawierających cyklopiroks lub amorolfinę. W przypadku zmian nawrotowych lub bardzo rozległych może być konieczne włączenie leków doustnych, takich jak itrakonazol lub flukonazol, przez okres 14 dni.
Leczenie farmakologiczne łupieżu pstrego zaleca się dodatkowo uzupełniać stosowaniem dermokosmetyków. Preparaty te nie tylko pozytywnie wpływają na odbudowę płaszcza lipidowego skóry, ale i sprzyjają utrzymywaniu właściwego środowiska dla mikrobiomu skórnego. Mogą być szczególnie pomocne jeśli występuje łupież u dziecka, u którego wachlarz możliwości farmakologicznych jest mniejszy w porównaniu z osobami dorosłymi.
Domowe sposoby na łupież pstry
Jednym z tradycyjnych, domowych sposobów na łupież pstry jest stosowanie octu jabłkowego. Przygotowany z niego roztwór (4 łyżki octu na 0,5l wody) służy do przemywania miejsc dotkniętych zakażeniem (przed posmarowaniem większych obszarów skóry, należy wykonać test na jej niewielkim odcinku).
Dodatkowo, jeśli zmiany obejmują także owłosioną skórę głowy, warto przede wszystkim sięgać po delikatne, naturalne szampony przeciwłupieżowe, zamiennie do tych leczniczych zawierających w składzie składniki przeciwgrzybicze.
Czy łupież pstry jest zaraźliwy?
Wiele osób zadaje pytanie, czy łupież pstry jest zaraźliwy. Podobnie jak łupież suchy czy łupież tłusty, także łupież pstry nie należy do dolegliwości o charakterze zakaźnym. Kontakty z osobą chorą nie stanowią zatem zagrożenia dla zdrowia, odmiennie niż w przypadku łupieżu Giberta. Mogą natomiast powodować dyskomfort psychiczny u chorego, stąd warto jak najszybciej podejmować leczenie u dermatologa i wdrożyć skuteczne sposoby na łupież pstry.
Bibliografia:
1. Rup E i wsp. Charakterystyka grzybów z rodzaju malassezia. Charakterystyka grzybów z rodzaju malassezia. Aspekty kliniczne. Post. Mikrobiol., 2013, 52, 3, 307–314.
2. https://edraurban.pl/ssl/book-sample-file/zakazenia-grzybicze-w-praktyce-lekarza-rodzinnego/pdf/zakazenie_grzybicze.pdf (data wejścia: 07.05.2024).
dr n. farm. Paulina Znajdek-Awiżeń Absolwentka Wydziału Farmacji Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu.
iZielnik.pl
Członek Sekcji Fitoterapii Polskiego Towarzystwa Lekarskiego. Prowadzi wykłady, kursy, szkolenia oraz warsztaty z zakresu leku roślinnego, towaroznawstwa zielarskiego oraz wykorzystania roślin w profilaktyce i leczeniu różnych dolegliwości. Wykładowca Instytutu Zielarstwa Polskiego i Terapii Naturalnych. Autorka i współautorka prac o charakterze naukowym i popularnonaukowym, opublikowanych w czasopismach krajowych i zagranicznych.
