Badania dowodzą, że Hindusi, którzy w swojej kuchni stosują duże ilości przypraw o potwierdzonym działaniu antyoksydacyjnym, znacznie rzadziej zapadają na choroby nowotworowe w porównaniu z mieszkańcami krajów zachodnich. Jedną z takich przypraw jest kurkuma, która od dłuższego czasu robi zawrotną karierę już nie tylko w kuchni, ale przede wszystkim jako cenna roślina lecznicza. Wszystko za sprawą związku o nazwie kurkumina.
Polecane suplementy z kurkuminą
Spis Treści
Kurkumina - co to?
Kurkumina (diferuloilometan) należy do grupy związków polifenolowych, a dokładniej kurkuminoidów. Stanowi główny składnik aktywny znanej na całym świecie przyprawy – kurkumy (Curcuma longa L.). Kłącze kurkumy, ze względu na kurkuminę, wykorzystywane jest w celach leczniczych i profilaktycznych.
Suplementy kurkuminy są powszechnie dostępne na rynku, najczęściej w formie połączeń kurkuminy z piperyną, co pozwala na uzyskanie wysokiego stopnia jej wchłaniania.
Kurkumina – działanie
Do tej pory kurkumina była przedmiotem tysięcy badań na całym świecie, a liczba publikacji na jej temat ciągle wzrasta. Niewątpliwie to jeden z chętniej badanych związków naturalnych pochodzenia roślinnego, prezentujący niezwykle szerokie, różnorodne działanie i ze stosowania którego płynie naprawdę mnóstwo korzyści.
Polecane suplementy z kurkuminą
Kurkumina - właściwości
Aby nasz organizm funkcjonował w pełni prawidłowo konieczne jest utrzymanie równowagi pomiędzy tempem wytwarzania i usuwania reaktywnych form tlenu. Ich nadmiar może prowadzić do stresu oksydacyjnego i, co za tym idzie, nieodwracalnych uszkodzeń komórek i tkanek, a w konsekwencji do powstawania m.in. chorób nowotworowych, układu krążenia oraz układu nerwowego. Stan ten najprawdopodobniej wiąże się także z przyspieszonymi procesami starzenia.
Kurkumina jako antyoksydant, prezentuje siłę działania zbliżoną do witaminy C i E. Jej przyjmowanie, podobnie, jak innych naturalnych przeciwutleniaczy, m.in. jagód goji, owoców aronii czy owoców borówki czarnej, neutralizuje reaktywne formy tlenu obecne w komórkach (m.in. rodnik hydroksylowy i anionorodnik ponadtlenkowy). Dodatkową korzyść stanowi fakt iż stosowanie kurkuminy podnosi wewnątrz komórek poziom glutationu – związku działającego silnie przeciwutleniająco.
Kurkumina na stany zapalne
Kurkumina uznawana jest za jeden najsilniejszych, naturalnych związków o działaniu przeciwzapalnym. Aktywność ta związana jest z oddziaływaniem na różne ścieżki sygnalizacyjne, odpowiedzialne za powstawanie stanów zapalnych. Związek hamuje m.in. syntezę lipooksygenazy 5-LOX oraz cyklooksygenazy COX-2 - enzymu pełniącego kluczową rolę w produkcji prozapalnych prostaglandyn. Jednym z zaleceń dotyczących stosowania kapsułek kurkuminy są choroby stawów. Kurkumina swoim działaniem może uzupełniać stosowaną glukozaminę na stawy.
Kurkumina a prewencja choroby Alzheimera
Za powstawanie choroby Alzheimera odpowiedzialnych jest wiele czynników, wśród których najczęściej wymienia się agregację peptydu beta-amyloidu, obniżony poziom neuroprzekaźnika acetylocholiny i stres oksydacyjny. Przypuszcza się, że niska zachorowalność na to schorzenie w Indiach, podobnie jak w przypadku nowotworów, może wynikać z codziennego stosowania w diecie sporych dawek kurkumy. Kluczowe znaczenie mają tutaj wspomniane wyżej aktywność przeciwzapalna, a także antyoksydacyjna surowca. Działanie kurkuminy obecnej w kurkumie wiąże się bowiem ze zmniejszaniem ryzyka ewentualnych uszkodzeń inicjowanych przez stres oksydacyjny i znoszeniem ognisk zapalnych towarzyszących chorobie. Co istotne, kurkumina hamuje tworzenie i agregację złogów beta-amyloidu, tym samym obniża tempo rozwoju schorzenia. Obok suplementów GABA, kurkumina jest niewątpliwie jedną z tych substancji, którą warto zainteresować się w kontekście profilaktyki choroby Alzheimera.
Kurkumina a działanie przeciwdrobnoustrojowe
Liczne badania dowodzą także skuteczności suplementów kurkuminy w zwalczaniu drobnoustrojów chorobotwórczych, zarówno wirusów, bakterii jak i grzybów.
Mechanizm takiego działania związany jest najprawdopodobniej z podnoszeniem poziomu peptydu chroniącego organizm przed infekcjami. W związku z tym możemy wykorzystywać ją w leczeniu przeziębienia.
Kurkumina a ochrona układu krążenia
Dobroczynny wpływ kurkuminy na układ krążenia wynika przede wszystkim z usprawniania funkcji śródbłonka naczyń. Związek ten zapobiega tworzeniu się nacieków tłuszczowych na ścianach tętnic, a także działa antyagregacyjnie.
Korzystnie wpływa również na profil lipidowy, powodując zmniejszenie frakcji LDL cholesterolu (tzw. „złego cholesterolu”) przy jednoczesnym podniesieniu frakcji HDL (tzw. „dobrego cholesterolu”) oraz obniżenie trójglicerydów w surowicy krwi. W związku z tym preparaty kurkuminy mogą stanowić skuteczny środek prewencyjny, zapobiegający rozwojowi miażdżycy naczyń. Ponadto rekomenduje się kurkuminę na zmęczenie, np. w połączeniu z koenzymem Q10, co wpływa na poprawę wydolności organizmu.
Kurkumina na wątrobę
Kłącze kurkumy, jak i sama kurkumina działają żółciotwórczo, żółciopędne i rozkurczająco na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego. Wykorzystuje się je w preparatach poprawiających trawienie, łagodzących wzdęcia, zaparcia oraz przeciwdziałających kamicy żółciowej.
Kurkumina na depresję
Kurkumina może być pomocna w łagodzeniu objawów depresji. W randomizowanym badaniu klinicznym porównano skuteczność kurkuminy i popularnego leku przeciwdepresyjnego – chlorowodorku fluoksetyny, znanego powszechnie pod nazwą Prozac. Po 6 tygodniach trwania eksperymentu odnotowano podobne wyniki u grupy pacjentów przyjmujących kurkuminę oraz u grupy otrzymującej lek syntetyczny. Najlepsze rezultaty natomiast otrzymano w przypadku osób przyjmujących oba środki.
Kurkumina i piperyna działanie
Niestety, mimo oczywistych korzyści wynikających z regularnego stosowania kurkuminy, istotnym problemem przy jej zażywaniu jest szybki metabolizm i niska biodostępność. Ze względu na hydrofobowy charakter substancja ta słabo wchłania się z przewodu pokarmowego do krwi po podaniu doustnym. Jest jednak na to sposób, o którym wspomniano już wcześniej. Naukowcy udowodnili, że jednoczesne przyjmowanie kurkumy i czarnego pieprzu zwiększa biodostępność kurkuminy nawet o 2000%! Działanie kurkuminy z piperyną jest na tyle skuteczne, że połączenie to jest powszechnie wykorzystywane w produkcji gotowych preparatów.
Kurkumina na raka
Z tej właściwości roślina w zasadzie już słynie. Kurkumina zawarta w surowcu prezentuje silną aktywność przeciwnowotworową, co udowadniają dziesiątki, a nawet setki badań. Związek posiada zdolność hamowania rozwoju nowotworów na etapie inicjacji jak i proliferacji komórek złośliwych. Kurkumina m.in. hamuje angiogenezę czyli powstawanie naczyń krwionośnych odżywiających nowotwór, a także wpływa na adhezję komórek, co ma znaczenie w rozroście guza. Co ciekawe surowiec może pełnić rolę radioprotektora. Na podstawie badań prowadzonych na szczurach stwierdzono, że podawanie kurkuminy zwierzętom poddawanym naświetlaniu promieniami gamma redukuje liczbę uszkodzeń DNA, powstającym w wyniku działaniu promieniowania.
Kurkumina a odchudzanie
Pojawia się także coraz więcej publikacji dotyczących wpływu kurkuminy na redukcję tkanki tłuszczowej. Udowodniono, że codzienne stosowanie kurkuminy w dawce powyżej 1000 mg podnosi poziom adiponektyny, która jest hormonem regulującym m.in. przemianę glukozy, kwasów tłuszczowych oraz wrażliwość na insulinę. U osób z nadwagą lub chorujących na otyłość poziom adiponektyny w organizmie jest zwykle niski, co uznaje się nawet za jeden z niezależnych czynników ryzyka rozwoju cukrzycy typu II. Działanie kurkuminy polegające na podnoszeniu stężenia adiponektyny zapobiega rozwojowi insulinooporności, a także reguluje odczuwanie głodu i sytości.
Kurkumina - dawkowanie
Dzienne, dopuszczalne spożycie kurkuminy określono na poziomie do 3 mg na kg masy ciała (m.in. Światowej Organizacji Zdrowia). Niemniej przy stosowaniu także wyższych dawek nie stwierdzono działania toksycznego. Ewentualne skutki uboczne działania kurkuminy pojawiać się mogą przy spożywaniu jej w dużych ilościach i dotyczą dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego (nudności, bóle brzucha, biegunki). Nie należy łączyć stosowania kurkuminy z lekami przeciwzakrzepowymi.
Kurkumina a tabletki antykoncepcyjne
Nie są dostępne badania, które wskazywałyby na negatywny wpływ stosowania naturalnej kurkuminy, np. jako dodatku do potraw lub w postaci gotowych suplementów diety przy jednoczesnym zażywaniu tabletek antykoncepcyjnych.
Kurkumina – cena
Płynna kurkumina, np. w postaci kropli to koszt w granicach 30-40 zł, ale na rynku znajdziemy także znacznie droższe opcje, jeśli są to np. kapsułki. Natomiast cena sproszkowanej kurkuminy z piperyną w formie tabletek lub kapsułek waha się zwykle w granicach 20-80 zł.
Bibliografia:
- Błecha K, Wawer I. Profilaktyka zdrowotna i fitoterapia. Rola suplementów diety, dietetycznych środków spożywczych specjalnego przeznaczenia medycznego, żywności funkcjonalnej oraz leków roślinnych. Wydawnictwo Bonimed, 2011
- Deptuła T, Gruber B, Krówczyński A. Kurkumina i jej pochodne – zastosowanie w terapii przeciwnowotworowej i chemoochronnej Post Fitoter 2014;3:155-165.
- Jagetia GC Radioprotection and radiosensitization by curcumin Adv Exp Med Biol. 2007;595:301-320.
- Kania M, Baraniak J. Właściwości lecznicze roślin przyprawowych na przykładzie ostryżu długiego. Post Fitoter 2015;(16)2: 102-106.
- Przybylska S. Kurkumina – prozdrowotny barwnik kurkumy. Probl Hig Epidemiol 2015;96(2): 414-420.
- Sanmukhani J, Satodia V, Trivedi J, Patel T, Tiwari D, Panchal B, Goel A, Tripathi CB Efficacy and safety of curcumin in major depressive disorder: a randomized controlled trial. Phytother Res. 2014 Apr;28(4):579-85.
- Sikora-Polaczek M, Bielak-Żmijewska A, Sikora E. Molekularne i komórkowe mechanizmy działania kurkuminy — dobroczynny wpływ na organizm. Postępy Biochemii 2011;57(1):74-84
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31249528/
- Napierała M. "Żyj Naturalnie czyli dekalog zdrowego życia" Instytut Nowych Idei, Wojnowice, 2018.
dr n. farm. Paulina Znajdek-Awiżeń Absolwentka Wydziału Farmacji Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu.
iZielnik.pl
Członek Sekcji Fitoterapii Polskiego Towarzystwa Lekarskiego. Prowadzi wykłady, kursy, szkolenia oraz warsztaty z zakresu leku roślinnego, towaroznawstwa zielarskiego oraz wykorzystania roślin w profilaktyce i leczeniu różnych dolegliwości. Wykładowca Instytutu Zielarstwa Polskiego i Terapii Naturalnych. Autorka i współautorka prac o charakterze naukowym i popularnonaukowym, opublikowanych w czasopismach krajowych i zagranicznych.
