-p.webp)
Choć refluks żołądkowo-przełykowy jest dość powszechną dolegliwością, wiele osób kojarzy go wyłącznie z występowaniem zgagi. Okazuje się jednak, ze objawy tej uciążliwej przypadłości mogą być niekiedy dość nieoczywiste. Jednym z takich symptomów jest kaszel refluksowy. Więcej na jego temat dowiesz się z poniższego artykułu.
Polecane produkty przy refluksie
Spis Treści
Czy przy refluksie jest kaszel?
Refluks żołądkowo-jelitowy (GERD) jest jedną z częściej diagnozowanych dolegliwości układu pokarmowego. Niestety szczegółowy mechanizm rozwoju tego schorzenia pozostaje nie do końca wyjaśniony. Wiadomo, że dużą rolę odgrywa tutaj obniżone napięcie mięśni dolnego zwieracza przełyku. Typowym objawem refluksu jest zgaga. Nie stanowi ona natomiast jedynego symptomu schorzenia. Osoby borykające się z GERD mogą obserwować także ból w okolicy zamostkowej czy nadbrzuszu, problemy z trawieniem, ale i szereg objawów niezwiązanych z przełykiem, jak np. kaszel.
Kaszel przy refluksie nie należy do rzadkości. Uznaje się go za jeden z najczęstszych pozaprzełykowych symptomów towarzyszących temu schorzeniu (szacuje się, że dotyka on od 10 do 40% pacjentów z kaszlem w ogóle). Osoby doświadczające nocnego refluksu są bardziej narażone na przewlekły kaszel oraz inne dolegliwości oddechowe.
Warto jednak pamiętać, że występowanie samego kaszlu w przebiegu innych chorób, w tym infekcji górnych dróg oddechowych, również może stanowić przyczynę cofania się treści żołądkowej do przełyku. Dlatego też postawienie diagnozy odnośnie występowania kaszlu refluksowego nie zawsze jest proste.
Kaszel refluksowy – objawy
Występowanie zależności kaszel a refluks, podobnie jak refluks a ból gardła, choć dość częste, w początkowych fazach występowania choroby może pozostawać nierozpoznane. Wielu pacjentów zdaje sobie z tego sprawę dopiero po czasie. Co ciekawe u niektórych chorych, kaszel bywa jedynym objawem refluksu. Oznacza to, że nie obserwują oni u siebie najbardziej typowych znaków choroby, w tym zgagi czy dolegliwości bólowych.
Kaszel przy refluksie zwykle jest wynikiem słabo kwaśnego, gazowego refluksu żołądkowo-przełykowego, który ogranicza się do części dystalnej przełyku, głównie w godzinach nocnych. Odruch kaszlowy jest wówczas wynikiem podrażniania zakończeń nerwu błędnego, które znajdują się w dystalnym odcinku. Niekiedy może być on także przejawem refluksu proksymalnego, dla którego typowy jest ponadto stan zapalny gardła oraz krtani.
Przyjrzyjmy się zatem, jakie są objawy kaszlu refluksowego. Przede wszystkim ma on charakter przewlekły, z tendencją do nasilania w pozycji leżącej. Najczęściej jest też nieproduktywny, czyli inaczej suchy, co oznacza, że podczas odkrztuszania nie pojawia się gęsta wydzielina.
Polecane produkty przy kaszlu refluksowym
Jak zlikwidować kaszel refluksowy?
W tym miejscu nasuwa się pytanie, jak złagodzić kaszel przy refluksie? Najpopularniejszym sposobem jest stosowanie farmakoterapii, skupiającej się na stosowaniu inhibitorów pompy protonowej (IPP), które ograniczają produkcję kwasu solnego w żołądku.
Duszący kaszel przy refluksie można łagodzić także za pomocą, dostępnych na rynku syropów o działaniu osłonowym, które dedykowane są właśnie pacjentom z GERD. Ich rolą jest tworzenie mechanicznej bariery pomiędzy przełykiem a żołądkiem. W składzie zawierają m.in. alginian magnezu, miód, D-pantenol oraz zioła na kaszel, bogate w powlekający śluz. Przykładem może być tutaj prawoślaz lekarski.
Zdarza się też, że w leczeniu kaszlu refluksowego niektórzy pacjenci sięgają, np. po syropy na suchy kaszel (hamujące odruch kaszlu), których stosowanie jednak nie zawsze przynosi większe korzyści. W rzadkich przypadkach przewlekły kaszel przy refluksie leczy się poprzez interwencje chirurgiczne.
Domowe sposoby na kaszel refluksowy
Istnieją ponadto pewne domowe sposoby na kaszel refluksowy, które wprawdzie nie wyleczą tej dolegliwości, ale mogą znacznie ograniczyć jej dokuczliwość:
- Zmiana stylu życia: zmiana nawyków żywieniowych i stylu życia może przynieść znaczną ulgę. Zaleca się unikanie spożywania posiłków na 2-3 godziny przed snem, w szczególności potraw, które potencjalnie nasilają objawy GERD (np. tłuste jedzenie, czekolada, kawa, alkohol, pikantne potrawy), poza tym wskazana jest eliminacja alkoholu oraz palenia papierosów
- Zmiana pozycji podczas snu: zwiększenie kąta, pod którym się śpi, może pomóc zapobiegać GERD, a co za tym idzie, nocnemy kaszlowi refluksowemu. Podgłówek zaleca się unieść o ok. 20 cm, aby nie dopuścić do cofania się kwasu żołądkowego do przełyku w trakcie leżenia (może być to np. dodatkowa poduszka).
- Ograniczanie wykonywania aktywności w pozycji pochylonej. Gwałtowne pochylanie do przodu, zwłaszcza po jedzeniu, sprzyja zarzucaniu treści żołądkowej. Eliminowanie aktywności związanej z pochylaniem może niwelować zarówno przełykowe jak i pozaprzełykowe objawy refluksu żołądkowo-przełykowego.
- Stosowanie miodu – miód na kaszel wykorzystywany jest od pokoleń i posiada udowodnione działanie terapeutyczne w tym kierunku.
Zioła na kaszel refluksowy
Gdy uporczywy kaszel przy refluksie nie daje o sobie zapomnieć, z pomocą może przyjść także fitoterapia. Niektóre popularne zioła na przeziębienie posiadają cenne właściwości w zakresie łagodzenia suchego kaszlu i podrażnień gardła. Należą do nich wszystkie surowce bogate w związki śluzowe, jak np. korzeń i liść prawoślazu, liście podbiału, kwiaty dziewanny czy siemię lniane.
Śluzy wykazują działanie osłaniające i powlekające. Zmniejszają podrażnienie receptorów kaszlowych.
W aptekach oraz sklepach zielarskich dostępnych jest wiele preparatów na zgagę i refluks, które zawierają wyciągi ze wspomnianych ziół, takich jak syrop prawoślazowy czy syrop z dziewanny.
Z powodzeniem można je także wykorzystywać w formie naparów lub maceratów (śluzy są związkami, które bardzo dobrze wytrawiają się za pomocą wody).
Przy kaszlu refluksowym ulgę często przynoszą także zioła na trawienie, jak np. imbir, melisa lub rumianek, który wykazuje działanie przeciwzapalne i rozkurczające w obrębie przewodu pokarmowego. Regularne picie naparów z rumianku, np. w zastępstwie kawy lub herbaty, może w określonym stopniu ograniczać zarówno przełykowe, jak i pozaprzełykowe objawy refluksu, w tym omawiany kaszel.
Kaszel refluksowy – ile trwa?
Nie ma prostej odpowiedzi na pytanie ile trwa kaszel przy refluksie. Wiele zależy tutaj od przebiegu GERD oraz stopnia nasilenia schorzenia. Biorąc pod uwagę dostępne dane literaturowe, aktualnie uznaje się refluks za jedną z częstszych przyczyn, utrzymującego się nawet ponad 8 tygodni kaszlu. Zasadniczo więc, objaw ten ma charakter przewlekły.
Jeśli mimo stosowanego leczenia, kaszel refluksowy nie ustępuje lub wręcz przybiera na sile, należy skontaktować się z lekarzem prowadzącym. Jak wskazują dane literaturowe, refluks żołądkowo-przełykowy jest trzecim najczęstszym powodem przewlekłego kaszlu, zaraz po zespole spływania wydzieliny z nosa do gardła (PNDS) i astmie. Jeśli wyeliminujemy czynniki takie jak: palenie tytoniu, stosowanie inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACE-I), nieprawidłowe wyniki rentgena płuc, pozytywne wyniki testów na astmę lub zespół spływania wydzieliny z nosa do gardła, powinniśmy rozważyć, czy to właśnie GERD nie jest bezpośrednią przyczyną kaszlu.
Bibliografia:
- Chmiel K. i wsp. Pozaprzełykowe objawy refluksu żołądkowo-przełykowego. Nowiny Lekarskie 2009, 78, 3–4, 216–221.
- Kopka M. Przewlekły kaszel jako objaw refluksu krtaniowo-gardłowego — opis dwóch przypadków. Pneumonologia i Alergologia Polska 2016, suplement I, strony A7–A10
- Zieliński J. Choroba refluksowa przełyku jako częsta przyczyna przewlekłego kaszlu. Przewodnik Lekarza/Guide for GPs. 2005:58-62.
- https://podyplomie.pl/medycyna/26388,kaszel-jako-objaw-choroby-refluksowej-przelyku (data wejścia: 04.07.2023).
- https://gastroenterologia-praktyczna.pl/a3844/Dekslanzoprazol-w-leczeniu-przewleklego-kaszlu-zwiazanego-z-GERD.html/m336 (data wejścia: 04.07.2023).
- Przy współpracy z aptekapuls.pl
dr n. farm. Paulina Znajdek-Awiżeń Absolwentka Wydziału Farmacji Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu.
iZielnik.pl
Członek Sekcji Fitoterapii Polskiego Towarzystwa Lekarskiego. Prowadzi wykłady, kursy, szkolenia oraz warsztaty z zakresu leku roślinnego, towaroznawstwa zielarskiego oraz wykorzystania roślin w profilaktyce i leczeniu różnych dolegliwości. Wykładowca Instytutu Zielarstwa Polskiego i Terapii Naturalnych. Autorka i współautorka prac o charakterze naukowym i popularnonaukowym, opublikowanych w czasopismach krajowych i zagranicznych.
