-p.webp)
Kleszcze u większości z nas wzbudzają powszechny niepokój. Głównie za sprawą boreliozy, którą mogą zarażać ludzi. Nie wszystkie kleszcze są jednak zainfekowane, co nie ulega wątpliwości, że bezpośredni kontakt z tymi pajęczakami nie należy do najprzyjemniejszych. W poniższym artykule odpowiadamy jak chronić się przed kleszczami oraz jak jak bezpiecznie wyciągnąć kleszcza. Sprawdzimy, które naturalne metody mogą okazać się skuteczne i jednocześnie bezpieczne dla organizmu. Zachęcamy do lektury!
Spis Treści
Jak zapobiegać kleszczom?
Słowo „kleszcz” u wielu osób wywołuje niemały niepokój. Te niewielkie pajęczaki żywią się krwią zwierząt i ludzi. Możliwość kontaktu z kleszczami nie jest szczególnie trudna, ponieważ żyją w otaczającym nas środowisku. Przyjęło się sądzić, że głównym miejscem ich bytowania są lasy czy parki, ale obecnie coraz częściej spotkać je można nawet w przydomowych ogródkach. Dlatego tak ważna jest ochrona przed kleszczami.
To tym, bardziej istotne, że jednym z zagrożeń związanych z ukąszeniami kleszczy jest borelioza, przenoszona przez nie choroba bakteryjna. Pierwszym i najczęściej występującym symptomem boreliozy jest wysypka o różowym lub czerwonym kolorze, pojawiająca się wokół miejsca ukąszenia, która może się rozwijać od trzech do 30 dni po zdarzeniu (nie jest to jednak regułą!). Charakterystyczny wygląd tej wysypki często przypomina „cel na tarczy do darta”. Dodatkowo mogą pojawić się objawy przypominające grypę, w tym: uczucie zmęczenia, bóle głowy, ból mięśni lub stawów.
W przypadku pojawienia się wysypki lub innych objawów w ciągu kilku tygodni od ugryzienia zaleca się kontakt z lekarzem rodzinnym. Wczesna interwencja może zapobiec rozwojowi choroby w postaci przewlekłej. Nieleczone przypadki boreliozy mogą prowadzić do poważniejszych problemów zdrowotnych po miesiącach czy latach, w tym: problemy z układem nerwowym, problemy z sercem, zapalenie błon otaczających mózg i rdzeń kręgowy.
Biorąc pod uwagę powyższe, ochrona przed kleszczami dla ludzi wydaje się już obecnie koniecznością, zwłaszcza, że z roku na rok podkreśla się, iż liczba zakażeń boreliozą wzrasta. Co zatem możemy zrobić? Jak się zabezpieczyć przed kleszczami i czy to w ogóle możliwe. Niestety nie ma jednej, pewnej metody, która da nam 100% gwarancji, że wchodząc do lasu letnią porą, wyjdziemy z niego bez kleszcza w ciele. Jest jednak szereg działań, które można, a nawet trzeba podejmować, aby maksymalnie ograniczać ryzyko.
Oto kilka wskazówek dotyczących tego jak się zabezpieczyć przed kleszczami i uniknąć boreliozy:
- Noś odzież zakrywającą w całości nogi oraz ręce,
- Przed wyjściem do lasu aplikuj na ciało preparaty na kleszcze dostępne w aptekach lub sklepach zielarskich,
- Podczas spacerów staraj się pozostać na utwardzonych ścieżkach i omijaj obszary z wysoką trawą,
- Dla dodatkowej ochrony, wsuń nogawki spodni do skarpetek,
- Preferuj noszenie jasnych ubrań, co ułatwia dostrzeżenie przyczepionych kleszczy,
- Regularnie przeszukuj swoje ciało pod kątem kleszczy i usuwaj je natychmiast po wykryciu, upewnij się jednak, że wiesz jak bezpiecznie usunąć kleszcza!
- Dodatkowo, sprawdzaj dzieci i zwierzęta domowe – usuwanie kleszczy w ich przypadku jest również bardzo ważne.
Jak usunąć kleszcza?
Kleszcze to małe, ale niezwykle problematyczne stworzenia, które mogą być źródłem poważnych problemów zdrowotnych. Niestety zdarza się, że zarówno apteczne preparaty na kleszcze, jak i naturalne środki odstraszające owady często okazują się niewystarczające w odstraszaniu wspomnianych pajęczaków. Dlatego też wiedza o tym, jak prawidłowo usunąć kleszcza, jest kluczowa, aby zminimalizować ryzyko zakażenia. Przede wszystkim warto zrobić to możliwie jak najszybciej i sterylnie. Przystępując do wyciągania kleszcza, należy umyć ręce i założyć jednorazowe rękawiczki. Następnie, w zależności od przyrządu, który posłuży nam do przeprowadzenia zabiegu, usuwamy pasożyta zdecydowanym ruchem wzdłuż osi wkłucia, pamiętając, aby go nie zmiażdżyć.
Czym wyciągnąć kleszcza?
A zatem czym wyjąć kleszcza? W tym celu możemy wykorzystać: pęsetę do usuwania włosków, specjalnie przeznaczone do usuwania kleszczy haczyki, lasso lub pompkę. Tak jak wspomniano wcześniej, w zależności od narzędzia sposób wyciągania nieco się różni. Dla przykładu, wykorzystując domową pęsetę, należy możliwe blisko skóry otoczyć nią główkę kleszcza (ale nie ściskać!) i zdecydowanym, rotacyjnym ruchem, prostopadle ku górze wyciągnąć go. Dość podobnie wygląda mechanizm wyciągania pasożyta haczykami czy lassaem (przed użyciem zawsze należy zapoznać się z intrukcją). W przypadku pompki usuwanie kleszcza następuje przy udziale próżni.
Jak wyjąć kleszcza domowym sposobem?
Dużo osób zastanawia się jak wyjąć kleszcze domowym sposobem. Warto jednak pamiętać, że wiele z „babcinych” metod polecanych, chociażby w przestrzeni internetowej może przynieść nam więcej złego niż dobrego. Przykładem jest tutaj natłuszczanie kleszcza masłem lub olejem, co docelowo ma pomóc w jego łatwym usunięciu. Takie zabiegi stwarzają jednak spore zagrożenie, ponieważ mogą doprowadzić do sytuacji, że pasożyt zwymiotuje, co istotnie zwiększa ryzyko zachorowania na boreliozę, jeśli kleszcz jest nią zainfekowany.
Jedną ze względnie bezpiecznych możliwości usuwania kleszczy w warunkach domowych jest wykorzystanie nitki z małą pętelką, którą należy umieścić o nasady pasożyta, tuż przy skórze. Następnie, podobnie jak w przypadku lassa, usuwamy go zdecydowanym ruchem rotacyjnym ku górze, starając się, aby zbyt mocno nie naprężać nitki (grozi to jej zerwaniem). Jeśli jednak nie wiesz, jak usunąć kleszcza w domu lub nie dysponujesz odpowiednimi akcesoriami, najlepiej udać się po pomoc do specjalisty.
Jak wyjąć resztki kleszcza?
Niekiedy zdarza się tak, że podczas usuwania kleszcza, elementy jego główki nadal pozostają w skórze. Co zrobić w takiej sytuacji? Jak wyciągnąć resztki kleszcza i czy w ogóle to robić. Często można spotkać się z informacją, że najlepiej usunąć je pęsetą. Jeśli jednak nie zrobimy tego w sposób precyzyjny, możemy doprowadzić do sytuacji, że zawartość pasożyta zostanie uwolniona do krwi. Dlatego też w takich przypadkach najlepiej udać się do najbliższej placówki medycznej, w której otrzymamy fachową pomoc.
Co zrobić po wyjęciu kleszcza?
Na koniec warto odpowiedzieć na pytanie co zrobić po usunięciu kleszcza? Zawsze należy pamiętać, aby miejsce ugryzienia oczyścić środkiem dezynfekującym. Najlepiej w tym celu użyć preparatu dostępnego w aptece (np. środki na bazie oktenidyny). Niezwykle istotne jest także, aby obserwować miejsce ukąszenia przez kilka następnych dni pod kątem ewentualnych objawów infekcji, takich jak zaczerwienienie, obrzęk czy gorączka. W przypadku jakichkolwiek niepokojących objawów, jak np. wystąpienie charakterystycznego rumienia, konieczna jest konsultacja lekarska.
A co z samym kleszczem? Przede wszystkim musimy dokładnie go obejrzeć, by upewnić się, że został usunięty w całości. W tym celu kleszcza najlepiej położyć na białej kartce. Możemy go także oddać do badania pod kątem nosicielstwa boreliozy. Jeśli jednak nie decydujemy się na ten krok, najlepiej spuścić go w toalecie uprzednie miażdżąc na kartce twardym przedmiotem (np. podeszwą buta).
Pamiętaj, że odpowiednia wiedza i umiejętności są kluczowe w bezpiecznym usuwaniu kleszcza. Postępując zgodnie z powyższymi wskazówkami, możesz znacznie zmniejszyć ryzyko powikłań. Pamiętaj także, aby uzupełnić wiedzę na temat tego jak chronić się przed kleszczami. Choć żadna metoda nie zapewnia stuprocentowej skuteczności, bez wątpienia należy je stosować. Olejek tymiankowy, ocet wrotyczowy, szałwia lekarska,– to przykłady naturalnych środków, których kleszcze nie lubią. Do dyspozycji mamy także środki dostępne w aptekach.
Jak zabezpieczyć się przed kleszczami domowe sposoby?
Poniżej prezentujemy domowe sposoby na odstraszanie kleszczy:
- Zioła: Sprawdzone zioła, które odstraszają kleszcze, to między innymi suszona lawenda, szałwia lekarska, mięta pieprzowa, rozmaryn, tymianek, melisa lekarska, geranium, oraz suszony eukaliptus. Te zioła warto sadzić w przydomowym ogródku, ponieważ posiadają intensywne aromaty, które są nieprzyjemne dla kleszczy.
- Olejki eteryczne: Kleszcze nie lubią zapachów wielu olejków eterycznych. Skuteczne mogą być olejki goździkowy, cytronelowy, z drzewa herbacianego, olejek tymiankowy, szałwiowy, z trawy cytrynowej, z mięty pieprzowej, ze słodkich migdałów, oraz paczulowy. Przed użyciem olejków należy je rozcieńczyć z olejem roślinnym, np. z nasion winogron i dopiero w takiej formie aplikować na skórę.
- Maści rozgrzewające: Maści rozgrzewające zawierające olejek eukaliptusowy, rozmarynowy, balsam peruwiański i kamforę mogą odstraszać kleszcze. Pod wpływem ciepła zapach olejków staje się intensywniejszy, co zniechęca kleszcze.
Naturalne środki odstraszające owady, w tym także kleszcze można z powodzeniem wykonać samodzielnie. Pamiętajmy jednak, że stuprocentowo skuteczna ochrona przed kleszczami nie istnieje i po każdej wyprawie do lasu czy na łąkę należy dokładnie obejrzeć całe ciało.
Domowy środek na kleszcze może być przydatny, szczególnie jeśli chcesz uniknąć chemicznych repelentów. Oto prosty przepis, który możesz wypróbować:
Składniki:
- Suszone zioła: liść szałwii, kwiat lawendy, liść rozmarynu, liść tymianku, liść mięty, ziele piołunu, ziele wrotyczu, oraz kilka goździków (wrotycz jest opcjonalny, jeśli go nie masz, możesz go pominąć),
- Ocet jabłkowy.
Sposób przygotowania:
- Przygotowanie ziół: Do słoika wsyp po 2 łyżki każdego z suszonych ziół.
- Dodanie octu: Zalej zioła około litrem octu jabłkowego. Możesz również dodać 2-3 rozdrobnione liście geranium dla dodatkowego aromatu.
- Maceracja: Zakręć słoik i odstaw go na około 2-3 tygodnie. Pamiętaj, aby codziennie delikatnie wstrząsnąć słoikiem, aby składniki dobrze się wymieszały.
- Przecedzanie: Po upływie 2-3 tygodni przecedź zawartość, przekładając płyn do czystego, wyparzonego słoika.
- Przechowywanie: Przechowuj przygotowany płyn w lodówce.
Stosowanie:
Przed użyciem przelej niewielką ilość płynu do małej butelki z rozpylaczem. Pamiętaj, aby przed użyciem rozcieńczyć płyn z wodą w proporcji 1:1.
Wskazówki:
- Przed użyciem zawsze dobrze wstrząśnij butelką z rozpylaczem.
- Przechowuj niewykorzystany płyn w chłodnym miejscu, najlepiej w lodówce, aby zachować jego świeżość.
Bibliografia:
- https://journals.pan.pl/Content/112151/PDF/004-011%20borelioza_pol.pdf (data wejścia: 20.11.2023).
- https://journals.pan.pl/Content/112151/PDF/004-011%20borelioza_pol.pdf (data wejścia: 20.11.2023).
dr n. farm. Paulina Znajdek-Awiżeń Absolwentka Wydziału Farmacji Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu.
iZielnik.pl
Członek Sekcji Fitoterapii Polskiego Towarzystwa Lekarskiego. Prowadzi wykłady, kursy, szkolenia oraz warsztaty z zakresu leku roślinnego, towaroznawstwa zielarskiego oraz wykorzystania roślin w profilaktyce i leczeniu różnych dolegliwości. Wykładowca Instytutu Zielarstwa Polskiego i Terapii Naturalnych. Autorka i współautorka prac o charakterze naukowym i popularnonaukowym, opublikowanych w czasopismach krajowych i zagranicznych.
