Czarna malwa to niezwykle okazała roślina ozdobna, którą spotkać można w wielu przydomowych ogródkach. Jej kwiaty w kolorze czarnym są rzadkością w świecie roślin. Z drugiej strony to cenny surowiec leczniczy, wykorzystywany przez przemysł zielarski m.in. do produkcji herbat ziołowych. Sprawdź zatem, jakie są właściwości lecznicze malwy czarnej i kiedy warto po nią sięgać.
Spis Treści
Czarna malwa – właściwości
Jak podają źródła, malwa czarna (Althaea rosea L., Alcea rosea L.) pochodzi najprawdopodobniej z rejonów Azji Mniejszej i Półwyspu Bałkańskiego. Inne jej nazwy, z któ rymi często można się spotkać to prawoślaz ogrodowy lub malwa ogrodowa. Podobnie jak popularny prawoślaz lekarski należy do rodziny Ślazowatych (Malvaceae).
Jako surowiec leczniczy wykorzystuje się kwiaty czarnej malwy, które swój nietypowy kolor zawdzięczają wysokiej zawartości związków barwnikowych - antocyjanom, głównie pochodnym malwidyny i delfinidyny. Poza tym w kwiatach obecne są flawonoidy, garbniki, żywice oraz kwasy fenolowe, a także duże ilości polisacharydów, zwłaszcza śluzy i pektyny. Tak więc kwiaty malwy czarnej to całkiem bogate źródło przeciwutleniaczy, do których zaliczają się także np. berberyna lub chlorella. Co ciekawe malwa czarna, jako roślina ozdobna, posiada odmiany o zróżnicowanych kolorach kwiatów, w lecznictwie jednak znaczenie mają wyłącznie te ciemnogranatowe i czarne.
Dzięki wysokiej zawartości związków śluzowych, działanie czarnej malwy zbliżone jest do takich surowców, jak wspomniany już prawoślaz czy też babka lancetowata. Śluzy są heteropolisacharydami, które posiadają zdolność wiązania wody i tworzenia roztworów koloidowych lub żeli. Wykazują miejscowe działanie przeciwzapalne, osłaniające, przeciwkaszlowe, a także regulujące wypróżnienia.
Malwa – właściwości lecznicze
Wodne wyciągi, czyli np. herbata z czarnej malwy, działają powlekająco i osłaniająco na błonę śluzową górnych dróg oddechowych. Ich stosowanie ogranicza podrażnienia i stany zapalne wynikające m.in. z infekcji sezonowych. Poza tym napary i odwary z surowca łagodzą kaszel i ułatwiają odkrztuszanie, a także mogą leczyć podrażnienia ze strony przewodu pokarmowego.
Czarna malwa – zastosowanie
Zastosowanie malwy czarnej obejmuje następujące wskazania:
- nieżyty górnych dróg oddechowych;
- stany zapalne gardła;
- chrypka;
- trudności w odkrztuszaniu;
- stany zapalne jamy ustnej;
- zapalenie krtani;
- nieżyty przewodu pokarmowego;
Działanie kwiatów malwy czarnej może być ponadto wykorzystywane w łagodzeniu dolegliwości związanych z oczami, zwłaszcza przy ich podrażnieniu oraz suchości. Dodatkowo herbata z malwy sprawdzi się w pielęgnacji skóry, jako środek o działaniu przeciwzapalnym, podobnie jak gotu kola. Wyciągi z malwy działają na cerę łagodząco, osłaniająco i nawilżająco, a stosowane wewnętrznie wzmacniają drobne naczynia krwionośne i poprawiają ogólne krążenie.
Kwiaty malwy czarnej są też na szeroką skalę wykorzystywane w przemyśle spożywczym, gdzie pełnią rolę zbliżoną do kwiatów hibiskusa, a więc nadają aromatu oraz intensywnej, ciemnej barwy herbatom. Stanowią częsty składnik różnego rodzaju ziołowych mieszanek funkcjonalnych. Ze względu na działanie łagodzące napary z malwy mogą być pomocne z łagodzeniu dolegliwości towarzyszących zespołowi jelita drażliwego. W leczeniu tego schorzenia wykorzystuje się także właściwości triphala.
Czarna malwa na okres
Tradycyjne zastosowanie malwy obejmuje dodatkowo dolegliwości typowo kobiece. Medycyna ludowa zaleca kwiaty malwy w bolesnym, nieregularnym, skąpym lub przedłużającym się miesiączkowaniu. Ponadto w zapaleniu macicy oraz przydatków.
Takie działanie herbaty z kwiatów czarnej malwy jest wynikiem obecności fitoestrogenów, czyli związków roślinnych, które swoją aktywnością „naśladują” kobiece estrogeny. Jak podkreśla dr Różański, to czy czarna malwa na okres zadziała pobudzająco czy też hamująco zależy od pewnych czynników. Jeśli skąpe miesiączki są wynikiem niedoboru estrogenów, wówczas surowiec zadziała przedłużająco na czas krwawienia. Jeśli jednak krwawienia miesięczne są zbyt obfite i przedłużające się na skutek kruchości naczyń, napary z malwy poprzez uszczelnianie i wzmacnianie tych naczyń, będą skracały czas krwawienia.
Warto także wspomnieć, że z uwagi na działanie estrogenne, surowiec może być rekomendowany wspomagająco w łagodzeniu objawów związanych z okresem przekwitania. Stosowanie malwy czarnej na menopauzę praktykowane jest często w połączeniu z innymi surowcami o podobnym działaniu, jak np. koniczyna czerwona. Cennym preparatem, który łagodzi objawy menopauzy jest także korzeń kudzu.
Malwa czarna – jak parzyć?
Z kwiatów malwy czarnej przygotowuje się w warunkach domowych odwary lub napary. W celu sporządzenia odwaru do płukania jamy ustnej lub regulującego miesiączkę 1 łyżkę suszonych kwiatów należy 1 szklanką gorącej wody i odstawić pod przykryciem na 20—30 min, następnie gotować 3 min i odstawić na 10 min, po czym przecedzić. Do płukania jamy ustnej bardzo dobrze sprawdzi się także mieszanka ziołowa stanowiąca połączenie kwiatów czarnej malwy, liści szałwii, liści orzecha włoskiego oraz liści malin.
Z kolei herbatę z malwy czarnej, czyli napar rekomendowany głównie w dolegliwościach kobiecych, sporządzić można poprzez zalanie 1 łyżki surowca szklanką wrzątku. Całość należy przecedzić.
Czarna malwa – dawkowanie
Choć oficjalnie brak danych na temat dawek odnośnie stosowania przetworów malwy czarnej, co uzasadniane jest brakiem wystarczającej ilości badań, opierać się można na wytycznych medycyny tradycyjnej. Jak podaje prof. Ożarowski sporządzony wg powyższego przepisu odwar z malwy czarnej w celu pobudzenia miesiączki należy stosować w ilości ½-2/3 szklanki 2 razy dziennie. Z kolei dr Różański zaleca następujące dawkowanie naparów z kwiatów malwy: rano i wieczorem po 1 szklance przez okres 2 tygodni, a następnie po 1 szklance 1 raz dziennie rano lub wieczorem.
Czarna malwa – skutki uboczne
Brak doniesień na temat działań niepożądanych związanych ze stosowaniem kwiatów malwy czarnej, choć istnieją pewne przeciwwskazania do jej stosowania.
Kwiat malwy czarnej – przeciwwskazania
Wprawdzie surowiec nie działa poronnie, jednak nie zaleca się stosowania herbaty z malwy czarnej w ciąży oraz podczas laktacji. Kolejnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na roślinę. Warto także pamiętać, że stosowanie roślinnych surowców śluzowych może opóźniać lub zmniejszać wchłanianie zażywanych jednocześnie leków, stąd zalecane zachowanie jest przynajmniej 2-godzinnego odstępu.
Czarna malwa - cena
Cena herbaty z czarnej malwy nie należy do wygórowanych, choć na tle innych surowców zielarskich nie należy też do najtańszych. Średni koszt 20 g kwiatów malwy czarnej to 6-8 zł. Za opakowanie o większej pojemności zapłacimy oczywiście odpowiednio więcej. Podobnie kształtują się ceny ziołowych mieszanek leczniczych zawierających jako składnik kwiaty malwy czarnej.
Bibliografia:
- Ożarowski A. Ziołolecznictwo. Poradnik dla lekarzy. Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa, 1982.
- Matławska I. Farmakognozja. Podręcznik dla studentów farmacji. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu, 2008.
- https://rozanski.li/196/kwiat-czarnej-malwy-flos-malvae-arboreae/
dr n. farm. Paulina Znajdek-Awiżeń Absolwentka Wydziału Farmacji Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu.
iZielnik.pl
Członek Sekcji Fitoterapii Polskiego Towarzystwa Lekarskiego. Prowadzi wykłady, kursy, szkolenia oraz warsztaty z zakresu leku roślinnego, towaroznawstwa zielarskiego oraz wykorzystania roślin w profilaktyce i leczeniu różnych dolegliwości. Wykładowca Instytutu Zielarstwa Polskiego i Terapii Naturalnych. Autorka i współautorka prac o charakterze naukowym i popularnonaukowym, opublikowanych w czasopismach krajowych i zagranicznych.
