-p.webp)
Atopowe zapalenie skóry (AZS) jest jednym z najczęściej występujących schorzeń skóry, dotykającym zarówno dzieci, jak i dorosłych na całym świecie. Charakteryzujące się suchą, swędzącą i często zaczerwienioną skórą, AZS może być nie tylko źródłem dyskomfortu, ale również poważnym wyzwaniem w codziennym życiu. W tym artykule przyjrzymy się, jakie produkty żywnościowe mogą pomóc w łagodzeniu objawów AZS, a które mogą je nasilać. Jak powinna wygląda prawidłowo skomponowana dieta przy AZS?
Spis Treści
Atopowe zapalenie skóry — dieta
Atopowe zapalenie skóry (AZS) to dolegliwość, która w obecnych czasach jest dość powszechna. Cierpią na nie zarówno dorośli jak i dzieci. Całkiem częste jest także atopowe zapalenie skóry u niemowląt. Dlaczego tak się dzieje? Na występowanie AZS oraz stopień jego nasilenia wpływ może mieć wiele czynników, zarówno genetycznych jak i środowiskowych. Podkreśla się, że te drugie, w tym dieta, wysoki stopień urbanizacji czy zanieczyszczenia środowiska mogą pełnić wręcz kluczową rolę w rozwoju schorzenia.
Leczenie atopowego zapalenia skóry w wielu przypadkach bywa bardzo żmudne. Każdy przypadek należy traktować w sposób indywidualny. Podstawę stanowi pielęgnacja skóry atopowej (dermokosmetyki, w tym naturalne kremy do skóry atopowej). W cięższych przypadkach jednak kosmetyki na AZS bywają niewystarczające i wówczas konieczne jest wdrażanie okresowego stosowania preparatów farmakologicznych, np. maści sterydowych.
Niezwykle istotna okazuje się być ponadto dieta w atopowym zapaleniu skóry. U około 30% osób z AZS, nasilenie zmian skórnych jest związane z nadwrażliwością lub alergią na określone pokarmy. Alergie pokarmowe są wynikiem niewłaściwego działania układu immunologicznego, który traktuje neutralne składniki pożywienia jako wrogie cząsteczki. Właściwa dieta pozbawiona czynników alergizujących i wspomagająca funkcjonowanie układu odpornościowego, może zmniejszyć zmiany skórne i wyciszyć „nadreaktywność” skóry. Dlatego też dieta przy AZS jest nie bez znaczenia. Duży nacisk kładzie się na to, aby miała ona charakter przeciwzapalny, dostarczała niezbędnych składników odżywczych, a często także eliminowała pokarmy o potwierdzonym działaniu nasilającym objawy.
AZS dieta — czego unikać?
Chcąc dowiedzieć się czego nie jeść w atopowym zapaleniu skóry, najlepiej wykonać odpowiednie badania. Mowa przede wszystkim o pokarmowych testach alergicznych. Dla przykładu często objawy AZS zaostrzają się po spożyciu białka mleka krowiego. Zasadniczo dieta eliminacyjna powinna wykluczać nie tylko alergeny, ale również produkty o wątpliwej wartości odżywczej, takie jak słodycze, fast food, czy produkty bogate w cukry i nasycone kwasy tłuszczowe, a ponadto alkohol. Wysoko przetworzona żywność obfitująca w konserwanty oraz barwniki powinna na stałe zniknąć z jadłospisu, jeśli występuje atopowe zapalenie skóry u dzieci czy dorosłych.
Warto podkreślić, że dieta eliminacyjna w atopowym zapaleniu skóry musi być zawsze dostosowana indywidualni, aby uniknąć niedoborów żywieniowych. Ponadto, po wyeliminowaniu określonych produktów, ważne jest obserwowanie reakcji organizmu i stopniowe reintrodukowanie pokarmów, aby zidentyfikować, które z nich faktycznie wpływają na nasilenie objawów AZS. W ten sposób można stworzyć spersonalizowany plan żywieniowy, który pomoże w łagodzeniu objawów atopowego zapalenia skóry.
Co jeść przy AZS?
W diecie osób z AZS powinny znaleźć się oleje roślinne bogate w niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT), które uzupełniają niedobory lipidów w skórze. Ważne są w szczególności oleje zawierające kwasy omega-6: kwasy linolowy, alfa-linolenowy (ALA) i gamma-linolenowy (GLA). Odnaleźć je można m.in. w oleju z nasion wiesiołka, ogórecznika czy lnu. Ponadto zaleca się spożywanie tłustych ryb (np. łososia, makreli) oraz tranu, które są źródłem kwasów omega-3 i posiadają potwierdzone działanie przeciwzapalne.
Warto także zadbać o codzienną, odpowiednią podaż błonnika pokarmowego oraz antyoksydantów, które neutralizują wolne rodniki i zapobiegają rozwojowi stresu oksydacyjnego prowadzącego do stanów zapalnych. Dieta w AZS powinna zatem obfitować w zielone warzywa oraz ciemne owoce (borówki, porzeczki, maliny itp.)
W zmniejszeniu zmian skórnych związanych z alergią pokarmową niezwykle pomocne będą probiotyki. „Uszczelniają” one barierę jelitową i zmniejszają ryzyko stanów zapalnych, co pozytywnie wpływa na wygląd skóry.
AZS dieta — przepisy
Jadłospis przy atopowym zapaleniu skóry powinien być zindywidualizowany i posiadać cechy diety przeciwzapalnej. Oto kilka przepisów, które mogą uzupełniać dietę osób dorosłych z AZS, o ile nie mają one alergii pokarmowych:
Kremowa zupa z dyni
Składniki:
- 1 średnia dynia (obrana i pokrojona w kostkę)
- 1 litr bulionu warzywnego (najlepiej domowego, bez dodatków)
- 1 cebula (pokrojona)
- 2 ząbki czosnku (posiekane)
- 1 łyżka oliwy z oliwek
- Sól i pieprz (do smaku)
Instrukcje:
- Na patelni podgrzej oliwę z oliwek, dodaj cebulę i czosnek, smaż do zeszklenia.
- Dodaj dynię i smaż przez kilka minut.
- Przełóż warzywa do garnka, dodaj bulion i gotuj na średnim ogniu, aż dynia będzie miękka.
- Zmiksuj zupę na gładko blenderem.
- Dopraw solą i pieprzem do smaku.
Pieczony łosoś z warzywami
Składniki:
- 2 filety z łososia
- 1 cukinia (pokrojona w plastry)
- 1 czerwona papryka (pokrojona w paski)
- 1 łyżka oliwy z oliwek
- Sól i pieprz (do smaku)
- Świeży koperek (do dekoracji)
Instrukcje:
- Rozgrzej piekarnik do 180°C.
- Na blasze do pieczenia ułóż warzywa, skrop oliwą, posól i popieprz.
- Na warzywach ułóż filety z łososia, również dopraw.
- Piecz w piekarniku przez około 20 minut.
- Podawaj z posiekanym koperkiem.
Sałatka z quinoa i warzywami
Składniki:
- 1 szklanka quinoa
- 2 szklanki wody
- 1 ogórek (pokrojony w kostkę)
- 1 pomidor (pokrojony w kostkę)
- 1/2 czerwonej cebuli (pokrojonej w drobną kostkę)
- Świeża pietruszka (posiekana)
- Sok z 1 cytryny
- 2 łyżki oliwy z oliwek
- Sól i pieprz (do smaku)
Instrukcje:
- Quinoa ugotuj w wodzie według instrukcji na opakowaniu.
- W dużej misce wymieszaj ugotowaną quinoa z ogórkiem, pomidorem, cebulą i pietruszką.
- Dodaj sok z cytryny, oliwę, sól i pieprz.
- Wymieszaj wszystko dokładnie.
Pamiętaj, że zagadnienie atopowe zapalenie skóry a dieta jest niezwykle obszerne i chcąc właściwie do niego podejść, warto udać się na konsultację do dietetyka. Każda eliminacja określonego pokarmu najlepiej, aby była poprzedzona badaniami, a wykluczany produkt należy zastąpić odpowiednikiem o podobnych wartościach odżywczych, by zapobiegać niedoborom pokarmowym. Dieta przy AZS powinna być odżywcza i bazować na zasadach prawidłowego żywienia.
Bibliografia:
- Wróbel O. Żywienie w atopowym zapaleniu skóry. Kosmetologia estetyczna 2017;5(6):467-469.
dr n. farm. Paulina Znajdek-Awiżeń Absolwentka Wydziału Farmacji Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu.
iZielnik.pl
Członek Sekcji Fitoterapii Polskiego Towarzystwa Lekarskiego. Prowadzi wykłady, kursy, szkolenia oraz warsztaty z zakresu leku roślinnego, towaroznawstwa zielarskiego oraz wykorzystania roślin w profilaktyce i leczeniu różnych dolegliwości. Wykładowca Instytutu Zielarstwa Polskiego i Terapii Naturalnych. Autorka i współautorka prac o charakterze naukowym i popularnonaukowym, opublikowanych w czasopismach krajowych i zagranicznych.
