Żywność naturalna może mieć ogromną moc chemoprewencyjną i prozdrowotną. Trzeba tylko wiedzieć, jakie produkty oraz jakie składniki w nich zawarte odpowiadają za to dobroczynne działanie. Jednym z najbardziej popularnych warzyw w Polsce, a jednocześnie „bombą” zdrowotną jest burak. Równie korzystnym da zdrowia produktem jest pozyskiwany z niego sok. Sok z buraków surowych czy korzeń buraka – co i dlaczego warto wybierać?
Polecane suplementy i sok z buraka
Spis Treści
Burak – właściwości:
Burak to roślina znana ludzkości już ponad 4000 lat, dawniej określana jako burak dziki. Obecnie zwany burakiem czerwonym lub burakiem ćwikłowym, służy jako składnik surówek, sałatek, przetworów warzywnych. Przetwarzany jest też między innymi na sok, a także coraz częściej buraka można spotkać w formie kiszonej. Możesz sprawdzić jak go uprawiać na stronie naszego partnera Dni Ogrodnika.
Przede wszystkim warto wiedzieć, że burak jest warzywem niskokalorycznym – w 100 gramach produktu znajdują się 43 kcal. Jednocześnie trzeba zwrócić uwagę na formę podawania buraka, bo nie dla każdej osoby będzie ona korzystna – osoby chore na cukrzycę i insulinooporność powinny zrezygnować z jedzenia gotowanych buraków. A jeśli już, to powinny je spożywać z dodatkiem białkowym i/lub tłuszczowym, w przeciwnym razie produkt ten zbyt szybko podniesie stężenie glukozy we krwi chorego.
Wśród właściwości buraka czerwonego, które zostały naukowo udowodnione, można wyróżnić działanie:
- Wspierające układ krwionośny,
- Wspomagające procesy detoksykacyjne (w wątrobie i nerkach),
- Przeciwwirusowe, wspomagające odporność,
- Wykrztuśne, łagodzące kaszel,
- Obniżające poziom homocysteiny we krwi,
- Normalizujące stężenie cholesterolu we krwi,
- Przeciwanemiczne,
- Krwiotwórcze,
- Antyoksydacyjne/przeciwutleniające,
- Odmładzające,
- Zasadotwórcze,
- Poprawiające koncentrację i pamięć,
- Polepszające sen,
- Zmniejszające ryzyko depresji,
- Zwiększające potencję,
- Chemoprewencyjne/przeciwnowotworowe.
Jeśli więc chodzi o pytanie czy buraki są zdrowe? To pytanie, biorąc pod uwagę długą listę powyżej, wydaje się pozostawać pytaniem retorycznym.
Polecane suplementy i sok z buraka
Buraki – witaminy:
Tak szerokie właściwości prozdrowotne buraka (i przetworów buraczanych) zawdzięczamy wyjątkowemu składowi tych warzyw korzeniowych. Jakie witaminy ma burak? Burak ćwikłowy/czerwony kryje w sobie przede wszystkim witaminę A, C oraz witaminy z grupy B (w tym spore ilości kwasu foliowego – między innymi dlatego są szczególnie polecane kobietom w ciąży i planującym ciążę!). Ponadto burak jest źródłem takich składników mineralnych, jak żelazo, potas, wapń, cynk, sód, potas.
Na ogromną uwagę zasługują zawarte w burakach związki o szerokim działaniu prozdrowotnym – antocyjany, inaczej charakterystyczne dla brunatnoczerwonych produktów barwniki. Najbardziej znanym „buraczanym” barwnikiem jest betaina (trimetyloglicyna). Ma ona silne działanie przeciwutleniające (przez co przyczynia się do zmniejszenia tempa i aktywności procesów starzenia się komórek organizmu), a także przeciwdziała magazynowaniu się homocysteiny w organizmie – związku między innymi odpowiedzialnego za rozwój miażdżycy.
Burak - właściwości zdrowotne:
Istotne właściwości buraka czerwonego wykazano w kontekście jego wpływu na funkcjonowanie naczyń krwionośnych. Mianowicie buraki zawierają azotany – związki, które prowadzą do powstawania tlenku azotu. Ten ostatni z kolei działa bardzo korzystnie na naczynia krwionośne, obniżając ciśnienie krwi, zapobiegając agregacji (zlepianiu) płytek krwi czy też – pośrednio – poprawiając wydolność fizyczną organizmu. Dlatego też buraki, a konkretniej sok z buraka jest wykorzystywany nierzadko przez sportowców jako „legalny wspomagacz” organizmu poddawanego wysiłkowi fizycznemu.
Burak w tabletkach – właściwości:
Jeśli nie przepadasz za smakiem buraka lub soku z niego, a jednocześnie chcesz dostarczyć organizmowi wszystkich opisywanych korzystnych dla zdrowia składników – to dobrym rozwiązaniem może być suplement diety zawierający ekstrakt/koncentrat z buraków.
Burak w tabletkach zawiera suszony sok lub sproszkowane warzywa, jest standaryzowany na dzienną zalecaną porcję dobroczynnych i charakterystycznych dla buraka związków. Jednocześnie warto pamiętać, że świeże warzywa czy też sok z buraków surowych dodatkowo dostarczą naszemu organizmowi jak najbardziej naturalnych i nieprzetworzonych związków, a także wody – dlatego zdecydowanie to one powinny mieć pierwszeństwo w naszym menu przed suplementami.
Sok z buraka – właściwości:
Sok z buraka – zastosowanie tego produktu dotyczy zwłaszcza osób chorych na anemię oraz nadciśnienie tętnicze, ale także sportowców. Dla tych pierwszych może być dobrym źródłem żelaza. Z kolei nadciśnieniowcy skorzystają z właściwości leczniczych soku z buraków w zakresie obniżania ciśnienia tętniczego krwi.
Ostatnio coraz więcej doniesień naukowych dotyczy jednak wykorzystania soku z buraków u sportowców. Już teraz jest to produkt uznawany za skuteczny suplement, który może poprawiać wyniki sportowe. To z uwagi na fakt, że zawiera on azotany – te zaś, przekształcane do wspomnianego już tlenku azotu, powodują że:
- Sportowcy mogą dłużej podejmować aktywność fizyczną,
- Zwiększa się u nich moc maksymalna,
- Skraca się czas osiągnięcia mocy maksymalnej,
- Poprawia się wydolność beztlenowa,
- Obniża się koszt energii tlenowej.
Ponadto badania wykazały, że sok z buraków surowych może mieć szersze, niż opisane wyżej działanie. Zaobserwowano bowiem, że spożywanie szklanki soku z buraków dziennie może istotnie zmniejszać poziom stanu zapalnego w organizmie.
Zauważono to na podstawie zmniejszenia stężenia tak zwanego białka C-reaktywnego (CRP) w badaniach krwi, a także stężenia interleukiny 6 i czynnika martwicy nowotworu – związków charakterystycznych dla aktywnego stanu zapalnego w ludzkim ciele.
Sprawdź też sok z granatu, którego właściwości Cię zaskoczą oraz właściwości kokosa!
Buraki a odchudzanie
Buraki, z uwagi na to, że są niskokaloryczne – mogą bez obaw stanowić część diety redukcyjnej. Oczywiście efekty diety odchudzającej nie zależą tylko od zestawienia w niej produktów, a głównie od deficytu energetycznego – jednak z zastosowaniem buraków w menu dużo łatwiej o sytość posiłków i jednocześnie ich niską kaloryczność. Jeden burak ważący około 200-300 gramów to tylko 80-120 kcal. Przy tym prawie 90% tego warzywa stanowi woda, a w połączeniu ze znajdującym się w nim błonnikiem tworzy się istna, sycąca, wspierająca odchudzanie bomba witaminowa.
Sok z buraka - dawkowanie:
Nie określono zalecanej dziennej porcji soku z buraków. Właściwości lecznicze tego produktu zauważono przy regularnym spożywaniu co najmniej kilkudziesięciu mililitrów (a więc około ½ szklanki). Jeśli pijąc sok z buraka nie odczuwasz żadnych dolegliwości, to bez obaw możesz wypijać 1-2 szklanki dziennie. Pamiętaj jednak że sok z buraka nie powinien zastąpić spożywanej porcji wody w ciągu dnia, ponieważ mimo jego nieocenionego wpływu prozdrowotnego, jest on źródłem kalorii i naturalnych cukrów z buraka.
Bibliografia:
- Asgary S, Afshani MR, Sahebkar A, Keshvari M, Taheri M, Jahanian E, Rafieian-Kopaei M, Malekian F, Sarrafzadegan N. Improvement of hypertension, endothelial function and systemic inflammation following short-term supplementation with red beet (Beta vulgaris L.) juice: a randomized crossover pilot study. J Hum Hypertens. 2016 Oct;30(10):627-32.
- Gościnna K. i wsp.: WPŁYW WIELKOŚCI I CZĘŚCI KORZENIA BURAKA ĆWIKŁOWEGO ODMIANY BONEL NA ZAWARTOŚĆ WYBRANYCH ZWIĄZKÓW I AKTYWNOŚĆ PRZECIWUTLENIAJĄCĄ SOKU. Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych nr 588, 2017, 149–157.
Żaneta Michalak Dietetyk, trener personalny, specjalista z zakresu ziołolecznictwa.
iZielnik.pl
Członkini Stowarzyszenia Spożywo (Kraków) oraz współpracownik Fundacji Kierunek Zdrowie (Poznań). Na co dzień zajmuje się pracą z pacjentami poradni Vitalife w Poznaniu oraz pisze artykuły z zakresu dietetyki, sportu i ziołolecznictwa na portale internetowe i dla czasopism.
