Anemia w ciąży to częsty problem zdrowotny, który może wpływać zarówno na przyszłą matkę, jak i na rozwijające się dziecko. Anemia, inaczej nazywana niedokrwistością, polega na zmniejszeniu liczby erytrocytów (czerwonych krwinek) lub hemoglobiny, co skutkuje obniżeniem zdolności krwi do transportu tlenu. W ciąży zapotrzebowanie na żelazo, kwas foliowy i witaminę B12 rośnie, co zwiększa ryzyko wystąpienia anemii.
Spis Treści
Czym grozi anemia w ciąży?
Anemia w ciąży niesie za sobą szereg poważnych konsekwencji zarówno dla matki, jak i dla dziecka. Wśród najczęstszych powikłań, które mogą wynikać z anemii w ciąży, znajduje się przedwczesny poród oraz niska masa urodzeniowa dziecka. W skrajnych przypadkach może dojść do niewydolności łożyska, co skutkuje niewystarczającym dostarczaniem tlenu i składników odżywczych do płodu, a to z kolei może prowadzić do opóźnień w rozwoju wewnątrzmacicznym.
Anemia w ciąży a poród to również zagadnienie istotne z punktu widzenia możliwości powikłań okołoporodowych. W przypadku ciężkiej anemii wzrasta ryzyko nadmiernego krwawienia podczas porodu, co może stanowić bezpośrednie zagrożenie życia matki. Dlatego ważne jest monitorowanie poziomu hemoglobiny w trakcie ciąży i podjęcie odpowiedniego leczenia w przypadku stwierdzenia anemii.
Anemia w ciąży - przyczyny
Przyczyny anemii w ciąży mogą być różnorodne. Najczęściej jest ona wynikiem niedoboru żelaza. Żelazo stanowi kluczowy składnik hemoglobiny. Inne możliwe przyczyny to niedobory kwasu foliowego i witaminy B12, a także przewlekłe choroby takie jak niewydolność nerek czy choroby zapalne.
By móc określić powód anemii w ciąży, poza podstawowym badaniem morfologii krwi, lekarz prowadzący może zalecić także dodatkowe badania jak np. oznaczenia poziomu wspomniany już składników: żelaza, wit. B12 oraz kwasu foliowego.
Anemia w ciąży - objawy
Objawy anemii w ciąży dość często są mylone z typowymi dolegliwościami ciążowymi, takimi jak zmęczenie czy osłabienie. Niemniej jednak, istnieją pewne specyficzne symptomy, które mogą wskazywać na jej obecność:
- Zmęczenie i osłabienie: Jednym z najbardziej charakterystycznych objawów anemii jest przewlekłe uczucie zmęczenia, które nie ustępuje mimo odpoczynku. Może ono prowadzić do trudności w wykonywaniu codziennych czynności i znacznego obniżenia jakości życia. Osłabiona odporność w ciąży, która jest naturalnym zjawiskiem, może niestety przebierać na sile w obliczu występowania niedokrwistości.
- Bladość skóry i błon śluzowych: Spadek liczby czerwonych krwinek oraz hemoglobiny może prowadzić do bladości skóry, ust, dziąseł oraz wnętrza powiek.
- Zawroty głowy i omdlenia: Niewystarczające zaopatrzenie mózgu w tlen może skutkować zawrotami głowy, a w skrajnych przypadkach omdleniami. To objaw alarmowy, który wymaga natychmiastowej konsultacji medycznej.
- Kołatanie serca i duszność: Serce próbuje rekompensować niedobór tlenu przyspieszonym biciem, co może prowadzić do uczucia kołatania serca. Duszność, szczególnie podczas wysiłku, jest kolejnym sygnałem, że organizm nie jest odpowiednio natleniony.
- Problemy z koncentracją i pamięcią: Niewystarczająca ilość tlenu docierająca do mózgu może skutkować problemami z koncentracją, trudnościami w zapamiętywaniu i ogólnym osłabieniem funkcji poznawczych. Utrzymujący się ból głowy w ciąży to kolejny z możliwych objawów niedokrwistości u przyszłej mamy.
- Łamliwość włosów i paznokci: Niedobór żelaza i innych składników odżywczych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu może wpływać również na stan włosów i paznokci, powodując ich łamliwość i osłabienie.
Objawy anemii mogą nasilać się w miarę postępu ciąży, szczególnie w trzecim trymestrze (anemia w ciąży 3 trymestr). W tym okresie organizm matki zwiększa produkcję krwi, co dodatkowo obciąża system krwiotwórczy i zwiększa zapotrzebowanie na żelazo. Dlatego tak ważne jest monitorowanie poziomu hemoglobiny oraz innych parametrów krwi, aby zapobiec poważnym powikłaniom.
Anemia w ciąży - leczenie
Leczenie anemii w ciąży powinno zawsze odbywać się w porozumieniu z lekarzem. Obejmuje ono przede wszystkim suplementację żelaza, kwasu foliowego oraz witaminy B12, zależnie od przyczyny niedokrwistości. Specjalista może doradzać zarówno naturalne suplementy dla kobiet w ciąży, jak i przepisywane na receptę leki, w zależności od stopnia nasilenia problemu.
W ciężkich przypadkach może być konieczna hospitalizacja, szczególnie jeśli istnieje zagrożenie zdrowia matki lub dziecka. Zdarza się to jednak raczej rzadko. Tak jak wspomniano wcześniej, regularne badania krwi i konsultacje z lekarzem są kluczowe w celu monitorowania i dostosowywania leczenia.
Niezwykle ważna w kontekście leczenia i zapobiegania anemii jest ponadto dieta. Powinny się w niej znajdować produkty bogate nie tylko w żelazo, ale i witaminę C, która sprzyja jego wchłanianiu. Czasami przyszłe mamy próbują posiłkować się na własną rękę fitoterapią, jednak warto pamiętać, że nie wszystkie zioła w ciąży mogą być bezpiecznie stosowane. W tej kwestii należy zawsze zasięgnąć opinii specjalisty.
Bibliografia:
1. Pietrzak B i wsp. Niedokrwistość z niedoboru żelaza w położnictwie i ginekologii. Gin. Perinat. Prakt. 2016; 1, 3: 115–121.
2. https://www.ginekologiaipoloznictwo.com/articles/irondeficiency-anaemia-in-pregnancy.pdf (data wejścia: 10.09.2024).
dr n. farm. Paulina Znajdek-Awiżeń Absolwentka Wydziału Farmacji Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu.
iZielnik.pl
Członek Sekcji Fitoterapii Polskiego Towarzystwa Lekarskiego. Prowadzi wykłady, kursy, szkolenia oraz warsztaty z zakresu leku roślinnego, towaroznawstwa zielarskiego oraz wykorzystania roślin w profilaktyce i leczeniu różnych dolegliwości. Wykładowca Instytutu Zielarstwa Polskiego i Terapii Naturalnych. Autorka i współautorka prac o charakterze naukowym i popularnonaukowym, opublikowanych w czasopismach krajowych i zagranicznych.
