Znany także jako ziele Św. Jana, dziurawnik, krzyżowe ziele, przestrzelon, zanowyt, michałkowe ziele czy arlika żółtokwiatka. Najpopularniejszą jednak jego nazwą jest po prostu dziurawiec lub ziele dziurawca. Właściwości tej rośliny są znane już od dawien dawna, obecnie jego zastosowanie jest nadal na tyle powszechne, że warto wiedzieć o dziurawcu więcej.
Spis Treści
Historia, jaką niesie dziurawiec
Dawniej wierzono, że dziurawiec może chronić przed złymi duchami. Dlatego też stosowali go znachorzy i egzorcyści w celu wypędzania „diabelskich mocy”. Natomiast właściwości prozdrowotne dziurawca zaczęły być bardziej znane w czasach Hipokratesa (V. w. pne.) i przez wieki był on stosowany jako środek na schorzenia dróg moczowych, układu oddechowego, w zaburzeniach pracy układu pokarmowego, a także problemach neurologicznych i psychicznych. Używano go także jako środek na gojenie ran, wrzodów, oparzeń.
Dziurawiec – właściwości wynikające z jego składu
Tak szerokie spektrum zastosowania dziurawca wynika z faktu, że zawiera on mieszaninę wielu związków chemicznych o różnych efektach fizjologicznych. Należą do nich flawonoidy, naftodiantrony, pochodne floroglucyny, proantocyjanidyny, fenolokwasy i garbniki oraz olejki eteryczne, ksantony, cholina, witamina C. Najbardziej charakterystycznym związkiem biochemicznym dla dziurawca jest hyperycyna. Co ciekawe, to ona jest odpowiedzialna za czerwoną barwę soku z tej rośliny. Hyperycyna wraz z pochodnymi floroglucynowymi (hyperforyna, adhyperforyna, furohyperforyna) są odpowiedzialne za działanie przeciwdepresyjne dziurawca.
Antydepresant i co jeszcze? Dziurawiec i jego zastosowanie
Dziurawiec i wyciągi z niego do dziś są stosowane w lekach antydepresyjnych, uspokajających, wyciszających. To najbardziej popularny kierunek wykorzystywania ziela dziurawca. Do innych potencjalnych zastosowań dziurawca należy choćby leczenie nowotworów.
Wspomniane działanie również wiąże się z obecnością hyperycyny w dziurawcu, jest ona bowiem jednym z najbardziej uwrażliwiających na działanie światła słonecznego składników w naturze. W związku z tym prowadzi się obecnie wiele badań z wykorzystaniem hyperycyny jako elementu fotodynamicznej terapii przeciwnowotworowej (ang. PDT). Hyperycyna może bowiem pod wpływem światła generować wolne rodniki, które mogą działać niekorzystnie na rozwój komórek nowotworowych.
Dziurawiec może być też wykorzystywany w przypadku niektórych chorób skóry. Z uwagi na fakt, że to roślina zawierająca uczulającą na światło hyperycynę, jest wykorzystywana w produkcji samoopalaczy oraz specyfików kojących, regenerujących skórę. Z kolei w wyciągach alkoholowych i wodnych, dziurawiec może mieć działanie przeciwzapalne i ściągające. Zawsze jednak warto zachować ostrożność przy stosowaniu jakiejkolwiek formy tej rośliny i wychodzeniu na słońce, ponieważ nadmierna ekspozycja na światło słoneczne może spowodować wówczas nieestetyczne przebarwienia.
Jak wspomniano, dziurawiec może mieć zastosowanie w stanach zapalnych organizmu, zarówno zewnętrznie, jak i wewnętrznie. Dowiedziono, że hyperycyna i jej pochodne hamują powstawanie czynników prozapalnych, co dodatkowo nasila obecność fenolokwasów w dziurawcu. Nierzadko dziurawiec wykorzystuje się więc w stanach zapalnych żołądka, a nawet wątroby oraz w przypadku problemów alergicznych.
Hyperycyna ma także działanie przeciwwirusowe i bakteriobójcze. Może działać na przykład przeciwko Helicobacter Pylori czy gronkowcowi. Niestety nie wykazano, by dziurawiec charakteryzował się aktywnością przeciwgrzybiczą.
Tym niemniej, najskuteczniejszą drogą działania dziurawca jest napar, nalewka lub sok z tej rośliny. Zaleca się stosowanie tego typu preparatów do trzech razy dziennie, szczególnie w stanach podenerwowania, złego samopoczucia, obniżonego nastroju czy zwiększonego poziomu lęku.
Źródła:
- Turek S.: Ziele dziurawca zwyczajnego – składniki czynne i potencjalne zastosowania lecznicze. Postępy Fitoterapii 3-4/2005, s. 80-86.
Sprawdź też: zioła i herbaty z dziurawca
